Domper Philips op slecht moment

Het technologieconcern stelt alweer twee opeenvolgende kwartalen teleur. Drie redenen waarom dat slecht uitkomt.

Productie van lampen in een fabriek van Philips in Weert.
Productie van lampen in een fabriek van Philips in Weert. foto Bloomberg

Er blijft voor Philips-topman Frans van Houten steeds minder ruimte over voor verdere tegenvallers. Problemen bij een fabriek voor medische apparatuur in het Amerikaanse Cleveland vallen duurder uit, waardoor het technologiebedrijf minder geld overhoudt dan het eerder dacht.

In het vierde kwartaal was het resultaat (ebita: bruto bedrijfsresultaat vóór rente, belastingen en afschrijvingen) 255 miljoen euro, zo’n 70 procent minder dan vorig jaar. Daarvoor waarschuwde Philips gisteren, waarop de beurskoers in eerste instantie 3 procent zakte. Wat de gevolgen zijn voor de nettowinst, is nog niet duidelijk: dat blijkt op 27 januari bij de jaarcijfers. In het derde kwartaal vielen de resultaten ook al tegen. De dompers zijn slecht getimed – om drie redenen.

1 De transformatie van het bedrijf is pas halverwege

Philips (omzet in 2013: 23,3 miljard euro, nettowinst: 1,2 miljard, 116.000 medewerkers) zit midden in een groot veranderprogramma: Accelerate. Daarmee wil Van Houten het concern ondernemender en sneller maken, met ingrijpende reorganisaties tot gevolg. Voor deze tegenvallers, ging het eindelijk beter met Philips. Na decennia van aftakeling groeiden winst en omzet weer en tekende zich een transformatie af.

Het bedrijf veranderde zijn logo en haalde de toevoeging Electronics uit zijn naam, om aan te geven dat Philips niet meer draait om consumentenelektronica, maar vooral om gezondheids- en verlichtingstechnologie.

Maar Philips is er nog lang niet. Van Houten zei in mei 2014: „Het is een marathon, en we zijn pas halverwege.” Een van de belangrijkste dingen bij dit soort grote veranderingen is: direct zorgen voor tastbare groei, en die vasthouden. Nu dat niet gebeurt, kan het personeel – dat al heel wat ontslagrondes te verduren kreeg – zich afvragen of alle veranderingen wel zo verstandig en noodzakelijk zijn. Dat brengt Van Houtens plan in gevaar.

2 De lichttak zal minder opbrengen nu de beurskoers daalt

Het tweede risico is misschien nog groter. Philips kondigde in september aan dat het zich gaat opsplitsen in een verlichtingsbedrijf en een onderneming in gezondheidstechnologie. Die splitsing zal in dit jaar vorm krijgen en waarschijnlijk in 2016 klaar zijn.

Philips moet daarom snel beslissen hoe het zijn lichttak gaat slijten: verkopen op de beurs, verkopen aan grote investeerders, of misschien wel fuseren met een ander bedrijf. Nu het slechter gaat, daalt de verwachte opbrengst. Dat is al aan de gang: het afgelopen jaar daalde de beurskoers van Philips ruim 15 procent.

De problemen in de fabriek in Cleveland hebben te maken met de betrouwbaarheid en veiligheid van de productie. Philips legde door twijfels daarover de productie stil. Dat betekent allereerst minder apparaten, maar het ondermijnt ook het vertrouwen van de gezondheidsbranche in Philips. Juist dat vertrouwen is essentieel in een sector die zo streng gereguleerd is als de zorgtechnologie. Daarom reageert de beurskoers ook zo sterk op nieuws uit Cleveland.

3 De concurrentie komt van alle kanten, de markt verandert

Incidenten zoals in Cleveland leiden het management af, juist op een moment dat de concurrentie zich snel ontwikkelt. In gezondheidstechnologie zijn de laatste maanden grote investeringen gedaan door giganten als IBM, Google en Apple. Ook verrassende nieuwe partijen, zoals de Amerikaanse supermarktketens CVS en Walmart, en veel start-ups zijn de laatste tijd actief in deze markt.

Philips is door zijn expertise in ziekenhuizen een veelbelovende en onderscheidende speler. Veel nieuwe concurrenten richten zich meer op preventieve gezondheidstechnologie, op gezonde mensen. Philips concentreert zich met name op zieke mensen. Dat is een belangrijk onderscheid, maar deze grenzen vervagen door technologische ontwikkelingen.

Ook in de verlichtingsindustrie is veel aan het veranderen. Philips is wereldmarktleider en groeit goed in LED-verlichting. Maar de kleinere Oostenrijkse concurrent Zumtobel kaapte eind vorig jaar een belangrijke lichttopman weg bij Philips: ontwerp- en marketingdirecteur Rogier van der Heide. Zumtobel opent deze maand een vestiging in Nederland. Op het gebied van slimme verlichting, bijvoorbeeld lampen die je met apps kunt bedienen, heeft Philips daarnaast te maken met allerlei start-ups die concurrerende producten maken.

In deze omstandigheden heeft Philips meer aan het creëren van toekomstige groei dan aan het blussen van brandjes. Nu de problemen in Cleveland voorbij lijken, zal Van Houten dan ook hard aan de slag moeten om het vertrouwen bij beleggers, klanten en werknemers te herstellen.