De vakbond stopt met staken

Vakbond De Unie kondigde deze week aan te stoppen met staken als ‘onderhandelingstechniek’. Niet meer van nu, vindt De Unie. De bond wil moderniseren.

illustratie tomas schats
illustratie tomas schats

Laatste tijd nog een twintiger gezien op het Malieveld, die de barricade opging voor een betere cao? Waarschijnlijk niet. Veel starters hebben namelijk niets met staken. Zij krijgen bijval uit onverwachte hoek: vakbond De Unie kondigde deze week aan te stoppen met staken, in elk geval als eerste uitgangspunt bij onderhandelingen. Het zou een zinloos middel zijn, vinden ze bij De Unie, dat werkgevers veel geld kost, consumenten overlast geeft en niet meer bij deze tijd past. Publieksvriendelijke acties, zoals een conducteur die geen kaartjes controleert, wil de bond nog wel overwegen.

De Unie heeft het moeilijk – net als veel andere vakbonden in Nederland. Na anderhalf jaar onderhandelen is een fusie met CNV, de tweede vakbond van Nederland, van de baan. Het aantal aangesloten werknemers bij De Unie daalt snel: eind 2013 stond de teller op 58.000, een jaar later zijn daar nog 52.000 leden van over. Een nieuwe aanwas van jonge mensen blijft ook uit.

Reinier Castelein, voorzitter van De Unie, wil de boel hervormen. En nee, daar past staken niet bij. Al was het maar omdat er überhaupt niet genoeg mensen zijn op te trommelen voor een staking. „De enige die het Malieveld nog vol kreeg, was werkgeversvereniging AWVN met hun congres in de tent van Circus Renz”, zegt Castelein. Nog maar 20 procent van de werknemers in Nederland is lid van een vakbond. Vakbonden moeten de belangen die het behartigt opnieuw afwegen, vindt hij.

De arbeidsmarkt is veranderd, volgens Castelein. „We wisselen van werkgever, zijn lang niet altijd in loondienst, doen freelance werk of staan op de payroll.” Staken past daar niet meer bij, vindt hij. Wat dan wel? Castelein vergelijkt zijn rol met die van een aankoopmakelaar. Iemand die ‘de natte plek in het behang ziet als jij zelf even niet zit op te letten’. Zijn organisatie checkt collectieve arbeidsovereenkomsten op bijvoorbeeld juridische juistheid en valkuilen.

Andere vakbonden zijn niet blij met de aankondiging van De Unie. Zij vinden staken juist een belangrijk onderdeel van vakbondswerk.

Ook hoogleraar arbeidsverhoudingen Paul de Beer is niet erg positief. Het verbaast hem dat Castelein „een pressiemiddel inlevert, zonder dat daar een nieuw instrument voor in de plaats komt”. Ook zijn publieksvriendelijke campagnes weinig vernieuwend, vindt De Beer. Stakingen stoten wellicht een potentiële doelgroep af, denkt hij, maar stoppen met staken trekt niet per definitie nieuwe leden aan.