Alan Turing vs Stephen Hawking: wraak van de nerds bij de Oscars?

Gaan Hawking en Turing strijden om de Oscar voor beste acteur? Nerds heersen in Hollywood.

‘If they call you a dork, a spaz or a geek, stand up be proud, don’t be meek”, aldus de themasong van de komedie Revenge of the Nerds in 1984. De bèta was toen nog het pispaaltje: een amodieuze, seksloze kluns met stomme hobby’s – computerclub!

Het kan nog anders lopen – morgen worden de nominaties pas bekend – maar in de prognoses gaan twee supernerds dertig jaar na dato nek aan nek bij de de Oscar voor beste acteur: de frisse Eddie Redmayne als kosmoloog Stephen Hawking – hij kreeg al een Golden Globe – versus Benedict Cumberbatch als computerpionier Alan Turing in The Imitation Game.

Waarbij het aardig is dat Cumberbatch in 2004 Hawking al speelde in een tv-film. Cumberbatch, bepaald geen klassieke schoonheid en met een stem vol lijzige dreiging, perfectioneerde de rol van ongeduldige, meedogenloze denkmachine met een snufje Asperger: Sherlock Holmes, Julian Assange, nu dus Alan Turing.

Is dat toeval? Net zomin als dat The Big Bang Theory ’s werelds populairste sitcom is. De nerd is rolmodel nu iedereen wel Steve Jobs, Mark Zuckerberg of Sergey Brin wil zijn: visionaire technologen, bezeten imperiumbouwers, al bijna miljardair voordat ze auto mogen rijden. Onaangepast, horkerig of geobsedeerd gedrag hoort bij de taakomschrijving: zie Zuckerberg in The Social Network (Oscarnominatie Jesse Eisenberg).

Biopics over wetenschappers gaan niet langer over kalme geesten die geduldig de weerstanden tegen hun baanbrekende ideeën overwinnen, zoals in het oude Hollywood. Ze vertonen vaak trekjes van een ander filmtype, de waanzinnige geleerde. En moeten persoonlijke obstakels overwinnen: Alan Turing autisme en vooroordelen tegen homoseksualiteit. Omdat het tragisch afloopt en hij niet zoenend met een man in beeld komt, kan dat zomaar een Oscar opleveren.

Bij Stephen Hawking draait het om de triomf van geest over materie. Als gehandicapte moet hij juist winnen, zoals Russel Crowe, die een Oscarnominatie kreeg als de schizofrene Nobelprijswinnaar John Forbes Nash jr. in A Beautiful Mind (2001). Na de nominaties van al die nerds lijkt de tijd nu wel rijp voor een Oscar. Om hun wraak compleet te maken