Italiaanse president Napolitano legt functie neer, waarschijnlijk morgen

De Italiaanse president Napolitano (89) zal “binnen een paar uur” zijn functie neerleggen. Dit heeft premier Renzi bevestigd in een toespraak tot het Europese Parlement. Napolitano’s vertrek uit het Quirinaal, het presidentiële paleis in Rome, wordt morgen verwacht.

De Italiaanse president Napolitano
De Italiaanse president Napolitano Foto EPA

De Italiaanse president Napolitano (89) zal “binnen een paar uur” zijn functie neerleggen. Dit heeft premier Renzi bevestigd in een toespraak tot het Europese Parlement. Napolitano’s vertrek uit het Quirinaal, het presidentiële paleis in Rome, wordt morgen verwacht.

In zijn traditionele oudjaarstoespraak had Napolitano al aangekondigd dat hij dit jaar wilde opstappen. Op mijn leeftijd wordt de functie te zwaar, zei Napolitano toen. Hem was in april 2013 gevraagd zich opnieuw verkiesbaar te stellen, in de hoop dat er zo een einde zou komen aan een politieke patstelling. Napolitano ging toen akkoord, met het voorbehoud dat hij niet de hele termijn van zeven jaar wilde volmaken. Nog nooit eerder was een Italiaans president aan een tweede termijn begonnen.

Napolitano speelde sleutelrol

De onkreukbare en juridisch-formeel opererende Napolitano heeft een sleutelrol gespeeld in de recente politieke geschiedenis van Italië. Hij is opgegroeid binnen de Italiaanse Communistische Partij, maar nam daarin al snel een gematigde positie in. In de jaren zeventig en tachtig preekte hij het Eurocommunisme, dat afstand zou moeten  nemen tot Moskou. Omdat hij zowel links als rechts veel respect had verworven, in verschillende politieke functies en ook als europarlementariër, werd Napolitano in 2006 relatief snel, na vier rondes, tot president gekozen.

Napolitano architect val Berlusconi

Zijn verhouding met mediamagnaat Silvio Berlusconi, leider van het rechtse blok, is altijd moeilijk geweest. Napolitano wordt gezien als een van de architecten achter de schermen van de val van Berlusconi in november 2011, toen financiële markten duidelijk maakten dat ze geen vertrouwen meer hadden in Berlusconi. Napolitano had toen oud-eurocommissaris Mario Monti, die veel krediet had in financiële kringen, gepositioneerd om Berlusconi op te volgen. Twee jaar later verhardde de relatie tussen Napolitano en Berlusconi verder. De president weigerde uit eigen beweging Berlusconi gratie te verlenen voor zijn veroordeling wegens financiële fraude, waardoor Berlusconi niet meer politiek actief kan zijn.

Er is geen gedoodverfde opvolger voor Napolitano. Een van de vele namen die werden genoemd, is die van Emma Bonino, die als eurocommissaris en als minister van Buitenlandse Zaken onder Monti veel respect had verworven. Haar kandidatuur is nu van de baan. Bonino maakte gisteren bekend dat ze aan longkanker lijdt.