Wetenschappelijk bewezen

Facebook ‘begrijpt’ jou beter dan je vrienden - en je vrouw

Beeld NRCQ

In de film Her (2013) wordt ene Theodore verliefd op het nieuwe besturingssysteem van zijn computer. Op basis van de gegevens op de computer begrijpt dat besturingssysteem (gespeeld door Scarlet Johansson) Theodores gedachten en gevoelens beter dan zijn menselijke vrienden dat kunnen – en ze leert verder snel bij door de omgang met hem.

Zo’n scenario wordt steeds waarschijnlijker, schrijven twee psychologen en een computerwetenschapper deze week in PNAS. Want computers worden steeds beter in het beoordelen van de persoonlijkheid van mensen. In nieuw onderzoek dat zij presenteren, komen computervoorspellingen van iemands persoonlijkheid op basis van Facebook-likes soms zelfs meer overeen met hoe diegene zichzelf ziet dan beoordelingen door echte mensen.

‘Echte mensen’

De onderzoekers maakten gebruik van de gegevens van meer dan 70.000 Facebookgebruikers die een uitgebreide persoonlijkheidstest op het sociale netwerk hadden ingevuld. Een of twee Facebookvrienden (de ‘echte mensen’ uit de alinea hiervoor) hadden een korte versie van diezelfde vragenlijst over hen ingevuld. Voor de computerbeoordelingen gebruikten de onderzoekers de likes uit het Facebookprofiel van de deelnemers.

De onderzoekers keken hoe die likes bij een deel van de deelnemers samenhingen met antwoorden op de persoonlijkheidstest en gebruikten die informatie om bij de overige deelnemers de persoonlijkheidskenmerken te voorspellen – bijvoorbeeld hoe extravert of emotioneel stabiel iemand is.

Beter dan een echtgenoot

Hoe meer likes, hoe beter dat voorspellen ging. Op basis van 10 likes deed de computer het gemiddeld al beter dan een collega; op basis van 300 likes zelfs beter dan een echtgenoot. En ‘beter’ betekent dus dat de zelf ingevulde vragenlijst statistisch sterker samenhing met de computervoorspelling dan met de door andere mensen over iemand ingevulde persoonlijkheidsvragenlijst.

De computer bleek deels op andere dingen te letten dan de mens. Het is bijvoorbeeld moeilijk te zien of iemand openstaat voor nieuwe ervaringen, een belangrijk onderscheidend persoonlijkheidskenmerk, maar de computer ‘begrijpt’ dat mensen voor wie dat geldt geneigd zijn Salvador Dalí, meditatie en Tedtalks te liken. Dat haalt zo’n computer uit enorme hoeveelheden data – voor een mens is dat moeilijk.

Niet louter prettig

Er zijn talloze toepassingen denkbaar voor geautomatiseerde persoonlijkheidsbeoordeling, van marketing tot werving en selectie, en dat is niet louter prettig. De onderzoekers zeggen te hopen dat de privacy van mensen bewaakt blijft als deze ontwikkelingen zich voortzetten. Mensen zouden er ook baat bij kunnen hebben: misschien zullen we ooit zelfs onze liefdespartner kiezen op basis van computerbeoordelingen, schrijven de onderzoekers. We kunnen alleen maar hopen dat het dan geen besturingssysteem is.