Opinie

De gedwongen recruiter van de kalief

U krijgt deze dagen overal al zoveel te lezen en te zien over de aanslagen in Parijs, dus ik schrijf vandaag over een (iets) ander onderwerp. Maar ik wil wél kwijt dat ik niet alleen woest werd van de daders maar ook van reacties die ik las respectievelijk hoorde als „Europa’s kwetsbare samenleving staat voor beproeving”. Een andere ging nog verder: „onze maatschappij kan dit niet aan”. Serieus. Natuurlijk kan de maatschappij dit aan! Stel je voor. Het blijven een paar extremisten, hoe ernstig hun acties ook zijn. Kon de Amerikaanse maatschappij 9/11 niet aan? Ik kan me niet herinneren dat ik dit soort uitspraken toen heb gelezen.

Goed. Ik zag vorige week weer een propagandafilm van de Islamitische Staat (IS) met de gegijzelde Britse journalist John Cantlie in de hoofdrol. In zijn eerste filmoptredens had Cantlie nog zo’n oranje Guantánamo-pak aan, en las hij zijn tekst voor. Tegenwoordig wordt hij op reportage gestuurd in een kek jekje. Een paar weken geleden was hij in Kobani, waar hij de kijker verzekerde dat het Syrisch-Koerdische stadje nog vast in handen van IS was, wat westerse media ook mochten beweren. Dit keer was hij op reportage in Mosul, de Iraakse miljoenenstad die in juni in handen viel van de kalief.

Cantlie moest verkopen dat het heel goed gaat in Mosul, niks aan de hand, en dat deed hij prima. Ogenschijnlijk ontspannen, met een lachje rond de mondhoeken, dames en heren kijkt u maar, alles is te koop. Ziekenhuizen werken. Aan het eind reed hij weg op zo’n stoere zware motorfiets van de politie (boodschap: er is gewoon politie) met zijn bewaker achterop.

Wat me allereerst opviel was dat er geen vrouw te zien was (behalve, waar een collega-twitteraar me op wees, op een grote affiche met de kledingvoorschriften). Ten tweede, hoe goed de propaganda-afdeling van IS de westerse media volgt. De scriptschrijvers van IS laten Cantlie die media honend citeren. De laatste tijd zijn er verscheidene artikelen over het leven in het kalifaat verschenen waaruit blijkt dat het er helemaal niet zo goed gaat. Voor de bevolking dan. De hoofdstraten waar Cantlie staat zijn wel netjes geveegd, maar daarbuiten is het er een smerige zooi. Wie meer dan een uurtje per dag stroom wil, heeft een generator nodig. En de prijzen van eerste levensbehoeften als brood zijn akelig gestegen. Plus de onvrijheid. Dat betekent overigens niet dat het kalifaat op omvallen staat, zoals ik her en der ook las. Ontevreden burgers komen heus niet in opstand als ze weten dat ze dat letterlijk de kop kost. Hoe lang hield Saddam Hussein het ook weer vol? Zolang de buitenwereld niet all out in de aanval gaat houdt het kalifaat zeker stand.

Maar de kalief heeft wel een doorgaande stroom nieuwe aanwas uit het buitenland nodig, niet alleen hoofdafhakkers maar ook predikers, artsen en technici. Vandaar John Cantlie, in zijn gedwongen rol van recruiter.