Opinie

Alleen het vege lijf heb ik, en tevredenheid met de wereld

Mijn vriendin vertelde me ooit dat ze in Rome een vrouw had ontmoet die Giuliana heette. Deze vrouw sprak Duits met een dramatisch Italiaans accent, waarbij ze haar r’en vervaarlijk liet rollen.

‘Gerrrda’, zei ze. Ze maakte er grote armgebaren bij. ‘Ich weiss was links ist und ich weiss was rechts ist. Und ich weiss die Erde ist ein Stern. Und sonst weiss ich nichts.’

Giuliana had duidelijk een hoger standpunt ingenomen.

Doe je dat dezer dagen zelf ook, dan zie je dat de aarde inderdaad een planeet is. Van veraf zie je daarop de lichtplekken en de schaduwzijden. Vorige week stuitte ik online in The Huffington Post op een oud verhaal over een gelovige die in Oregon bruidstaarten bakte. Hier ontstond meteen al een complicatie.

Want was dit verhaal nu een lichtend voorbeeld of een zwart gat? Was het een zonnige of juist een duistere plek op de planeet? Enerzijds was de bakster vol goede bedoelingen geweest, ze leefde volgens hoge waarden en zorgde altijd dat de taart bij de jurk paste. Anderzijds had ze het leveren van een bruidstaart hardvochtig afgeblazen toen ze hoorde dat die bestemd was voor lesbiennes.

Al doorlezend kwam ik erachter dat het weigeren van taarten vaste prik is in de geschiedenis van het Westen. In Oregon weigerde niet alleen Fleur Cakes maar ook Sweet Cakes by Melissa te bakken voor lesbiennes. In de overige staten van Amerika was het al niet veel beter.

Het had natuurlijk van alles te maken met de hoogstaande overtuigingen van de baksters en met hun ‘walk with God’, maar het was hoe dan ook niet lief. Ik keek naar de foto’s van de bruiden en de taarten en peinsde erover hoe het kwaad in de wereld komt.

Nog geen dag later arriveerde het kwaad in de lichtstad in de gedaante van het soort misdadigers dat Hans Magnus Enzensberger Schreckens Männer heeft genoemd. Ik zou graag zijn essay citeren, maar ik ben het helaas kwijt geraakt, want precies op het moment dat een klopjacht gaande was in de straten van Parijs, vloog op de Heuvelrug ons huis in de brand.

Te middernacht stonden we buiten op straat te kijken hoe het vuur met zijn tongen langs de ramen en muren likte. De aarde is een planeet, dacht ik. Ik weet wat rechts is en ik weet wat links is en verder weet ik niets.

Het helpt in het leven zo nu een dan een hoger standpunt in te nemen. Daarin had Giuliana gelijk. Keek je er met enige onthechting naar, dan bleek de catastrofe namelijk ook zonzijden te hebben. Toen de brandweer het vuur meester was, zei een brandweerman blij te zijn dat hij zijn werk weer eens had kunnen doen. ‘Meestal oefenen we alleen maar. Nu konden we eens laten zien wat we voor de gemeenschap kunnen betekenen.’ En als je zo bekeek, zaten er inderdaad maatschappelijke voordelen aan het uitbranden van ons huis.

In alle ernst waren er veel lichtpunten in de nacht van de brand en de dagen daarna. De situatie liet zien hoe voortreffelijk brandweer en politie hun werk doen, hoe behulpzaam buurtbewoners zijn, hoe bewonderenswaardig familieleden. Hoe aardig de mensen zijn in dit land. Hoe goed georganiseerd men is. ‘Dit is Nederland’, zei een politieman. ‘Alles komt weer goed.’

Er waait veel kwaad over de wereld. Vaak ontstaat het klein, en vanuit de vaste overtuiging het goede te doen, maar het grijpt snel om zich heen. Het zaait verderf en leidt in alle gevallen tot niets. Dat zou ik tegen Melissa willen zeggen, als ze zou luisteren. Wat in haar geval begon met een taart, leidde binnen de kortste keren tot commotie, rechtszaken, boetes, verdriet bij alle partijen en Sweet Cakes by Melissa failliet. Terwijl die brave Melissa toch niets aan vrome voortreffelijkheid zou hebben verloren door wel een bruidstaart te bakken.

In de sentimentele bui waarin ik vandaag verkeer, zou ik deze blijde boodschap zelfs willen brengen aan de Schreckens Männer. Dat aardigheid altijd zoveel krachtiger is. En ik zou het ook theoretisch kunnen onderbouwen, ware het niet dat mijn bibliotheek en archief inmiddels in rook zijn opgegaan. In één nacht ben ik zo onmetelijk onnozel geworden. Vanaf nu zal ik mijn sentimentele overpeinzingen van het bestaan nooit meer kunnen optillen door me te beroepen op de superieure gedachten van een ander.

U zult het dus voortaan moeten doen met mijn ongefundeerde overtuiging dat de vriendelijkheid van de mens sterker is dan welke verwoesting ook.

Dat mag mager zijn, maar wie ben ik nu helemaal? Zonder bibliotheek, zonder bed, zonder kleren en schoenen. Vandaag heb ik alleen mijn vege lijf en een innige tevredenheid met de wereld. Ik weet wat links is en ik weet wat rechts is, en ik weet dat de aarde een planeet is en verder weet ik niets.