Van Gaal staat boven winst of verlies

De ploeg van Louis van Gaal speelt pover en verliest met 1-0 van Southampton. Maar het krediet van de coach lijkt ongelimiteerd.

Foto’s EPA en AFP

De enormiteit van Manchester United, het succes, de wereldwijde uitstraling, megabegroting van ruim 400 miljoen euro, heeft op het oog geen vat gekregen op Louis van Gaal. Met een zelfbewuste tred wandelt hij het veld op van zijn Theatre of Dreams op Old Trafford, zwaaiend naar het publiek en met een handje voor mascotte Fred the Red.

Verder zie je hem niet. Hij blijft zitten, stuurt op afstand, en laat zich niet verleiden tot een gang naar de zijlijn, terwijl er zo immens veel te managen lijkt aan een elftal waar zo curieus wisselvallig gevoetbald wordt. En zo verdwijnt Van Gaal – na een pijnlijke nederlaag (0-1) tegen Southampton van Ronald Koeman – ruim twee uur na zijn statige opkomst weer in de rode slurf richting spelerstunnel.

Zes maanden werkt Van Gaal bij Manchester United. Het is zijn laatste klus als coach en hij doet wat hij wil bij een club die zich in de wanhopige tijden sinds het pensioen van Sir Alex Ferguson tot hem heeft gewend. „Als ik één woord zou moeten gebruiken om hem te omschrijven dan is dat: formidabel”, schreef Ferguson in de recente update van zijn biografie. Aan draagvlak geen enkel gebrek.

Van Gaal is precies wat United zocht: een man die niet gebukt gaat onder de grootsheid van de club. „We hadden een coach nodig wiens carrière niet afhangt van succes met Manchester United”, zegt supporter Daniel Harris, schrijver van twee boeken over de club en blogger voor The Guardian. „Je wilt niet iemand die steeds zegt wat een geweldige kans het is om hier te mogen werken.”

Karikatuur

Want dat is nu de karikatuur die gemaakt wordt van David Moyes, de trainer die de ondoenlijke taak kreeg om succescoach Ferguson op te volgen en vorig jaar april na tien maanden werd ontslagen. „Het gaat om presence, charisma en persoonlijkheid. Als trainer is je belangrijkste eigenschap het charisma om verbinding te maken met je spelers”, zegt Harris. „Dat is het verschil tussen de succesvolle legendes Matt Busby en Alex Ferguson, en de trainers die faalden omdat ze niet bij machte waren hun autoriteit op te leggen aan een groep die onder een vorige coach succes heeft gehad: Wilf McGuinness, Frank O’Farrell en Moyes”

Dat de combinatie United en Van Gaal een succes wordt, daar is bijna iedereen van overtuigd. De club is ver verwijderd van de Europese top, maar dit is het jaar van de wederopbouw. Eindigen bij de topvier in de Premier League, dus Champions League halen, is een vereiste. Het stroef draaiende elftal heeft een waterhoofd met de veelheid aan vedettes voorin afgezet tegen het kwaliteitsgebrek achterin. Van de zomer is de selectie al voor 150 miljoen euro vertimmerd en in de lopende winterse transferperiode wordt vooral defensieve versterking verwacht. De nieuwe reservedoelman Victor Valdés, oud-keeper van Barcelona, was alvast de eerste.

Ondertussen gooide Van Gaal, noodgedwongen door de vele absenties met blessures, de afgelopen maanden ook zeven spelers uit eigen opleiding voor de leeuwen. De Braziliaanse Belg Marcos Pereira zag met de komst van Van Gaal meteen de voordelen voor zijn negentienjarige zoon Andreas. „Hij zat jarenlang in de opleiding bij PSV, weet hoe Nederlanders over voetbal denken”, zegt Pereira senior. „Die oefeningen, passen, trappen, juiste voet, juiste controle. Dat is er bij Andreas ingepompt, daar kan hij zich in onderscheiden.”

In zijn woning in de voorstad Sale staat vrijdagavond de televisie afgestemd op clubzender MUTV, met de wedstrijd van de beloften van Norwich City en Manchester United, waar zijn zoon speelt. De jonge Pereira verliet in 2012 de jeugdopleiding van PSV en traint sinds afgelopen zomer met de sterren van United. Hij maakte zijn debuut al onder Van Gaal, afgelopen augustus in de beruchte 4-0 nederlaag in de League Cup tegen MK Dons, een club die op het derde niveau in Engeland speelt. „Maar dat telt hij zelf niet als debuut”, weet vader Pereira.

Hoe de trainingen van Van Gaal er precies uitzien kan vader Pereira niet zeggen; trainingscomplex Carrington is ook voor hem een no-go area. Wat hem vooral opviel is dat Van Gaal topspelers als Carrick wedstrijdritme laat opdoen in het tweede elftal. Heerlijk voor zijn zoon, zulke spelers om hem heen tijdens die duels in het reserveteam. „Dat is in Nederland heel normaal, maar hier niet. Van Gaal voert dat gewoon in.”

Terug naar gistermiddag, Old Trafford. De bittere realiteit is de schrijnendste statistiek: geen schot van United op doel, voor het eerst in vijf jaar op Old Trafford. Afhankelijk van welke koers je euro’s tegen ponden omrekent liggen de spelerssalarissen bij United inmiddels redelijk in de pas met Real Madrid en Barcelona.

Wereldtop dus, en de hoogste salarispost in de Premier League. En toch, in de confrontatie met Koemans Southampton, directe concurrent momenteel om de derde plek, blijkt de thuisploeg niet in staat om ook maar één keer tussen de palen te mikken.

Met maar weer eens een nieuwe samenstelling van het driemanschap in de centrale verdediging, de van een blessure teruggekeerde Daley Blind links in het centrum, mist United vooral automatismen. De Britse pers maakt na de wedstrijd vooral een punt van het ontbreken van spits Radamel Falcao in de wedstrijdselectie, wat nijpend werd toen Van Persie na een uur uitviel met een enkelblessure. Volgens Van Gaal paste Falcao deze middag niet in de „compositie van het team” en „het wedstrijdplan”.

Slecht begrepen

Het zijn beslissingen van Van Gaal die in Engeland slecht begrepen worden, zoals ook zijn volharding in het systeem met drie centrale verdedigers. Maar geen enkele wanklank op Old Trafford na de smadelijke nederlaag op eigen bodem tegen Southampton, zelfs niet nu Van Gaal na 21 speelrondes op hetzelfde aantal punten staat als voorganger Moyes na evenzoveel wedstrijden.

Te midden van alle experimenten en incidentele wanprestaties waren contouren zichtbaar van een ploeg met mogelijkheden, tijdens Uniteds ongeslagen reeks van elf wedstrijden, ingezet eind november en doorgezet in de drukke periode rond Kerst. Maar niemand weet precies waar Van Gaal nu staat met zijn team.

Terugkijkend op zijn eerste half jaar bij United constateerde Van Gaal onlangs met verbazing, dat hij zelfs applaus kreeg bij een nederlaag. En van de media heeft hij vooralsnog weinig te duchten, zolang het volk hem zo waardeert. Strak geleide persconferenties lopen zelden langer door dan een kwartier en zo werkt Van Gaal in een omgeving zonder werkelijke tegenspraak. Totaal op zijn gemak, met schijnbaar ongelimiteerd krediet. Vanaf de voorbereiding op het WK halverwege mei, de derde plaats die hij met Oranje behaalde in Brazilië nu een half jaar geleden, heeft hij amper een vrije dag gehad, maar dat is de 63-jarige Van Gaal niet aan te zien.

Nee, hij komt niet meer naar de zijlijn, die tijd is geweest. De communicatie tijdens de wedstrijd laat hij aan assistent-trainer en clubicoon Ryan Giggs; zo kan Manchester alvast wennen aan dat beeld. De bedoeling is dat Giggs op termijn de sleutels van de club krijgt. Maar Van Gaal bepaalt de koers. Hij heeft het bestuur en de Amerikaanse eigenaars, de familie Glazer, mee. En de spelersgroep? Zoals Michael Carrick onlangs in The Daily Telegraph zei: „Hij heeft een aura waarmee je meteen weet dat hij de baas is, zelfs zonder iets te zeggen. Dat is heel belangrijk, zeker bij deze club.”