Ook veiligheid van Joden staat nu in Frankrijk op het spel

Het was een indrukwekkend vertoon van solidariteit en vastberadenheid, gisteren in Parijs. Solidariteit met de slachtoffers van de terreuraanslagen van de afgelopen dagen. En vastberadenheid om de kernwaarden van de Franse republiek, en met name de vrijheid van meningsuiting, te verdedigen. Zo’n anderhalf miljoen mensen waren daarvoor in de Franse hoofdstad de straat opgegaan, in het hele land waren het er 3,3 miljoen. En politieke leiders uit heel Europa en de rest van de wereld betuigden hun steun door mee te lopen.

Het was ook een teken van kracht en zelfvertrouwen van de Franse samenleving, en de autoriteiten, dat deze massale betoging zo kort na de bloedige aanvallen mogelijk was en ook aangedurfd werd. De emoties waren nog rauw, maar de dag verliep zonder noemenswaardige incidenten. Als de gebeurtenissen van vorige week „het Franse 9/11” waren, zoals Le Monde schreef, dan heeft Frankrijk daarop in eerste instantie bewonderenswaardig gereageerd.

Maar dat alles dreigt één ding te overschaduwen. De terroristen hebben vorige week niet alleen tekenaars, journalisten en politieagenten vermoord, maar ook drie klanten en een medewerker van een kosjere supermarkt. Zij zijn niet om het leven gebracht om wat ze deden, maar louter en alleen om wat ze waren. Het ging de dader er uitdrukkelijk om, zei hij in een telefoongesprek met een Frans televisiestation, Joodse slachtoffers te maken.

Het is mooi dat veel Fransen de afgelopen dagen hebben laten blijken dat ze niet bang gemaakt zijn door de terroristen. Maar Joden hebben in Frankrijk meer reden om bang te zijn dan anderen. Er is het oude antisemitisme dat in Frankrijk belichaamd wordt door oud-leider en erevoorzitter van het Front National Jean-Marie Le Pen. En er is een nieuw antisemitisme, met wortels in het Midden-Oosten en een zorgwekkende populariteit onder jonge Fransen van islamitische komaf. Dat nieuwe antisemitisme leeft overigens ook in andere Europese landen, waaronder Nederland.

Drie jaar geleden werden vier Joden, onder wie drie kinderen, doodgeschoten bij een joodse school in Toulouse. In 2006 werd een Joodse man van 23 door een bende jongeren ontvoerd, gemarteld en vermoord. En de lijst van antisemitisch geweld is langer. Moeten Joden in Frankrijk voor hun eigen veiligheid en die van hun kinderen maar ‘een beetje minder Joods’ zijn? Zonder keppeltje de straat opgaan? Niet meer bij de kosjere supermarkt winkelen? Emigreren naar Israël? Frankrijk zonder de Joden van Frankrijk is Frankrijk niet meer, heeft premier Valls terecht gezegd. En ook: als Franse Joden massaal emigreren, zal de Franse Republiek mislukt zijn. Ook dat staat dezer dagen op het spel.