Na de eenheid resten de vragen

Deelnemers aan de republikeinse mars, gisteren in Parijs, op het standbeeld van Marianne, zinnebeeld van de natie..
Deelnemers aan de republikeinse mars, gisteren in Parijs, op het standbeeld van Marianne, zinnebeeld van de natie.. Foto Reuters

Na een week waarin vrees en verdriet elkaar afwisselden, toonde Frankrijk gisteren uitgelaten zijn veerkracht met een massale demonstratie tegen terreur en voor de vrijheid van meningsuiting. Naar schatting 3,3 miljoen mensen, waarvan het merendeel in Parijs, gingen de straat op in een lang niet vertoonde sfeer van politieke en maatschappelijke harmonie.

Ondanks de euforie en trots over de geslaagde demonstratie van zelfvertrouwen, ontwaakte het land vandaag met vragen die na de drama’s van vorige week nog niet zijn beantwoord. Het gevaar op nieuwe aanslagen is bovendien nog altijd niet geweken, waarschuwde premier Manuel Valls vanmorgen. Zijn regering kondigde de inzet van 5.000 agenten en 10.000 militairen aan die in het bijzonder joodse scholen en instellingen moeten beschermen.

Voor de omvangrijke Joodse gemeenschap is de meest prangende vraag: zijn wij nog veilig? Gijzelnemer Amedy Coulibaly liet er in een gesprek met tv-zender BFMTV geen twijfel over bestaan dat hij vrijdag in de kosjere supermarkt in Oost-Parijs „de Joden” in het vizier had om hun „onderdrukking” van de Palestijnen. Veel van hen zeggen het land te willen verlaten, of hebben dat onder druk van toenemend antisemitisme het afgelopen jaar al gedaan. Israël is, in de woorden van de gisteren in Parijs meelopende premier Netanyahu, hun „veilige haven”.

Voor de politiek dringt zich weer de vraag op of de inlichtingendiensten voldoende zijn toegerust om ogenschijnlijk slapende terreurcellen in de gaten te houden. Het radicaliseringstraject van alle vrijdag gedode terroristen was bij de diensten bekend, maar toen zij in actie kwamen, werden zij niet meer in de gaten gehouden. De nadruk lag de laatste twee jaar volgens specialisten op Fransen die terugkeerden uit Syrië en niet op mensen die al in een eerder stadium onder invloed van radicale geloofsverkondigers kwamen. Voor de Franse samenleving is het de vraag of de eenheid van gisteren ondanks alle emoties behouden kan blijven.

Omringd door politieke kopstukken uit binnen- en buitenland voerde de historisch impopulaire president François Hollande gisteren de ‘Republikeinse mars’ aan. Parijs was de „hoofdstad van de wereld”, zei hij. Als vertegenwoordiger van de in het hart getroffen Franse republiek staakten links en rechts de afgelopen dagen hun soms verlammende polarisatie. Na drie dagen door Hollande geleide nationale rouw, ging na de mars van gisteren de vlag van het Elysée weer vol in top; een symbolisch nieuw begin.