Jonge meisjes als wapen in de strijd

De regering van president Jonathan lijkt zich nog steeds niet echt druk te maken om de terreurgroep die intussen een regionale bedreiging is

Terroristen in de buurt van ‘vierlandenpunt’
Terroristen in de buurt van ‘vierlandenpunt’

De lijst van slachtoffers van de islamitische terreurgroep Boko Haram in Nigeria wordt elke dag langer. Zaterdag vielen twintig doden bij een zelfmoordaanslag op een markt in Maiduguri, hoofdstad van de noordoostelijke deelstaat Borno. Gistermiddag waren er twee zelfmoordaanslagen in Potiskum, in de naburige deelstaat Yobe, met zeker vier doden. De daders waren allen meisjes van tussen de tien en twaalf.

De aanslagen van dit weekeinde komen na de berichten over de tragedie die zich vorige week heeft afgespeeld in Baga (10.000 inwoners) en een zestiental andere plaatsen in de regio bij het Tsjaadmeer. Bij aanvallen van Boko Haram zijn daar mogelijk 2.000 doden gevallen, vertelde lokaal bestuurder Musa Alhaji Bukar donderdag aan de Hausatalige zender van de BBC. Als dat klopt, gaat het om de bloedigste aanval van de terreurgroep ooit, reageerde Amnesty International. Gevreesd moet worden voor een verdere escalatie van het geweld, in de aanloop naar presidentsverkiezingen die voor 14 februari staan gepland.

In heel 2014 kwamen 8.000 à 9.000 mensen om door toedoen van Boko Haram. Dat is minder dan het aantal doden door islamitisch geweld in Syrië en Irak. Het neemt niet weg dat Boko Haram steeds meedogenlozer ter werk gaat en inmiddels een regionale bedreiging vormt. Analisten schatten het aantal strijders op 15.000 à 20.000. Anderen noemen hogere aantallen, mede door het ronselen van werkloze jongeren en de inlijving van gekidnapte kinderen.

Organisaties als Amnesty proberen te achterhalen welke gruwelijkheden zich voltrekken. Ze willen de internationale gemeenschap mobiliseren. Maar de Nigeriaanse regering zelf toont opmerkelijk weinig mededogen met de slachtoffers. „De Franse president spreekt de natie vandaag al voor de tweede keer toe maar die van ons heeft nog niets gezegd over de situatie in Banga”, twitterde een inwoner van Lagos vrijdagavond.

Cynische reacties waren er vorig jaar ook toen Boko Haram 276 schoolmeisjes ontvoerde in Chibok, en president Goodluck Jonathan deed alsof zijn neus bloedde. Het overgrote deel van de meisjes is nog steeds weg, velen zijn vermoedelijk uitgehuwelijkt aan strijders. De internationale campagne ‘Bring Back Our Girls’ heeft niet geholpen, honderdduizenden likes op Facebook ten spijt.

Gisteren liet een woordvoerder van het ministerie van Defensie wel van zich horen. Het leger, dat op 3 januari zijn basis bij Baga in handen zag vallen van Boko Haram, begint een tegenoffensief. De strijders van Boko Haram zijn „honden”, zei hij. Hij zei ook dat het leger de bevolking niet in de steek laat.

Wat stelt zo’n belofte nog voor? Boko Haram controleert zo’n 70 procent van de deelstaat Borno. Dat mag je beschouwen als de contouren van een ‘kalifaat’, zoals leider Shekau in augustus aankondigde. Het is een islamitische ideaalstaat die is gegrondvest op verschroeide aarde. Het bloed dat er vloeit, komt vooral van medemoslims. Van bestuur en bescherming van de bevolking is geen sprake. Boko Haram ontpopt zich steeds meer als een criminele organisatie, zeggen analisten. Sympathisanten en rijke zakenlieden die protectie kopen, zijn de donateurs. Ook afpersing en ontvoering vormen belangrijke inkomstenbronnen.

De Defensie-woordvoerder riep de internationale gemeenschap gisteren ook op militaire steun te geven. Maar hij weet wel beter. Eerder aangekondigde samenwerking met de buurlanden Kameroen, Tsjaad en Niger in de strijd tegen Boko Haram mislukt. Het wantrouwen jegens Nigeria is groot. Niger verwijt de regering in Abuja afspraken te schenden over het sturen van extra troepen naar het gebied van Boko Haram. In oktober trok Niger daarom zijn troepen al terug van de basis bij Baga, die nu in handen is van de terreurgroep. .

Met de VS zijn de relaties al net zo slecht. Nigeria is woedend dat Washington geen gevechtshelikopters wil leveren, mede uit vrees voor mensenrechtenschendingen door het Nigeriaanse leger. Die knallende ruzie kwam in december naar buiten toen Abuja aankondigde geen Amerikaanse training meer te willen. Zo isoleert Nigeria zichzelf in de oorlog tegen Boko Haram.

President Jonathan lijkt zich niet druk te maken. Vorige week lanceerde hij in Lagos zijn campagne voor herverkiezing. Dat het leger in het defensief is gedrongen, is de schuld van zijn voorgangers die het leger hebben verwaarloosd, zei hij.