Jonge kinderen als wapens – dat is de nieuwste tactiek

Er vielen dit weekend 24 doden bij drie zelfmoordaanslagen in Nigeria. Bij alle aanslagen zette Boko Haram jonge meisjes in.

De lijst met slachtoffers van de islamitische terreurgroep Boko Haram wordt bijna dagelijks langer. Zaterdag vielen zeker 19 doden bij een zelfmoordaanslag op een drukke markt in Maiduguri, de hoofdstad van de deelstaat Borno. Gistermiddag waren er vijf doden bij twee zelfmoordaanslagen vlak na elkaar in Potiskum, in de deelstaat Yobe. In alle gevallen waren de daders jonge meisjes, die net als zoveel lotgenoten van hen waren ontvoerd door Boko Haram. En dan was er nog de tragedie die zich de afgelopen week heeft afgespeeld in en rond de stad Baga in het noordoosten van Nigeria. Mogelijk hebben strijders van Boko Haram daar 2.000 mensen gedood.

Het inzetten van jonge zelfmoordenaressen is een betrekkelijk nieuwe tactiek van Boko Haram. Dat geldt niet voor de massale aanval van afgelopen week op Baga (10.000 inwoners) en een zestiental andere plaatsen in de regio. Het getal van 2.000 doden werd voor het eerst genoemd door Musa Alhaji Bukar, een lokaal bestuurder in het noordoosten van Nigeria. Hij sprak met de Hausa-talige zender van de BBC en baseerde zich op verslagen van ooggetuigen.

In heel 2014 kwamen tussen 8.000 en 10.000 mensen om door geweld van Boko Haram. Dat is minder dan het aantal doden door islamitisch geweld in Syrië en Irak. Maar het neemt niet weg dat Boko Haram steeds meedogenlozer te werk gaat. En de terreurgroep een groeiende regionale bedreiging vormt. Analisten schatten het aantal strijders op 15.000 à 20.000. Anderen noemen hogere aantallen, mede door het ronselen van werkloze jongeren en de gedwongen inlijving van ontvoerde kinderen.

De president laat niets horen

De Nigeriaanse regering toont opmerkelijk weinig mededogen met de slachtoffers. ‘De Franse president spreekt de natie vandaag al voor de tweede keer toe maar die van ons heeft nog niets gezegd over de situatie in Banga’, twitterde een inwoner van Lagos vrijdagavond.

Cynische reacties waren er vorig jaar ook toen Boko Haram in april 276 schoolmeisjes ontvoerde in Chibok, en president Goodluck Jonathan net deed alsof zijn neus bloedde. Het overgrote deel van de meisjes is nog steeds weg, velen zijn vermoedelijk uitgehuwelijkt aan strijders. De internationale campagne ‘Bring Back Our Girls’ heeft hen niet geholpen, honderdduizenden ‘likes’ op Facebook ten spijt.

Dit weekeinde liet een woordvoerder van het ministerie van Defensie wel van zich horen. Het leger, dat op 3 januari zijn basis bij Baga in handen zag vallen van Boko Haram, begint een tegenoffensief. De strijders van Boko Haram zijn „honden”, zei hij. Hij verzekerde dat het leger de bevolking niet in de steek laat.

Wat stelt zo’n belofte nog voor? Boko Haram heeft zo’n 70 procent van de deelstaat Borno in handen. Dat mag je beschouwen als de contouren van een ‘kalifaat’, zoals leider Shekau in augustus aankondigde. Maar wel een islamitische ideaalstaat die is gegrondvest op verschroeide aarde. Het bloed dat er vloeit, komt vooral van medemoslims. Boko Haram ontpopt zich steeds meer als een criminele organisatie, zeggen analisten. Sympathisanten en rijke zakenlieden die protectie kopen, zijn de donateurs. Ook afpersing en ontvoering vormen belangrijke inkomstenbronnen.

Nigeria isoleert zichzelf

De aankondiging van een tegenoffensief verandert daar niets aan. De Defensie-woordvoerder riep de internationale gemeenschap gisteren ook op militaire steun te geven. Maar hij weet wel beter. Eerder aangekondigde samenwerking met de Franstalige buurlanden Kameroen, Tsjaad en Niger in de strijd tegen Boko Haram komt niet van de grond. Het wantrouwen jegens Nigeria is groot. Niger verwijt de regering in Abuja zich niet te houden aan afspraken over het sturen van extra troepen naar het gebied van Boko Haram. In oktober trok Niger daarom zijn troepen al terug van de basis bij Baga, die nu in handen is van de terreurgroep. Een geluk bij een ongeluk voor Niger.

Met de VS zijn de relaties al net zo gespannen. Nigeria is woedend dat Washington geen gevechtshelikopters en ander zwaar materieel wil leveren, mede uit vrees voor mensenrechtenschendingen door het Nigeriaanse leger. Die knallende ruzie kwam in december naar buiten toen Abuja aankondigde geen Amerikaanse training meer te willen. Zo isoleert Nigeria, het volkrijkste land van Afrika, zichzelf in de oorlog tegen Boko Haram.

President Jonathan lijkt zich niet druk te maken. Vorige week lanceerde hij in Lagos zijn campagne voor herverkiezing op 14 februari. Hij zei wel te weten waarom het leger in het defensief is gedrongen. Dat komt omdat zijn voorgangers de bewapening van het leger hebben verwaarloosd, zei hij.