‘Ontslag om stelen vijftig cent mag’

Dat meldden Nu.nl en andere media vorige maand

illustratie Martien ter Veen
illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

‘Ontslag om het verduisteren van 50 cent mag’, schreven verschillende media, waaronder Nu.nl, eind vorige maand. Een medewerkster van een Amsterdamse espressobar zou een muntje in haar zak hebben gestopt waarna ze vrijwel meteen moest vertrekken. Zou het? Kan 50 cent je je baantje kosten?

Waar is het op gebaseerd?

NU.nl en andere media verwijzen naar Rechtspraak.nl, een website waarop rechterlijke uitspraken worden gepubliceerd. Op 23 december werd daar het vonnis van de kantonrechter over deze zaak op geplaatst.

En, klopt het?

De medewerkster van de espressobar Buon Giorno werd inderdaad op staande voet ontslagen omdat ze 50 cent in haar zak stopte. Dat had een klant betaald voor een wc-bezoek. De medewerkster was het niet eens met het ontslag en verzocht de rechter om een ‘nietigverklaring’. Maar de werkgever is door de rechtbank in het gelijk gesteld.

Toch is het niet vanzelfsprekend dat je wordt ontslagen voor een kleine diefstal. Als je een kantoorpen in je zak steekt en de baas besluit om je meteen te ontslaan, staat hij niet per definitie in zijn recht. Hoe zit dat?

Voor een ontslag op staande voet moet volgens het arbeidsrecht een ‘dringende reden’ zijn. Wat dringend is, wordt per geval bepaald. Is 50 cent zó dringend?

In het vonnis staat dat er volgens de jurisprudentie (rechtspraak in eerdere, soortgelijke gevallen die een richtlijn voor later kunnen vormen) zowel strenge als minder strenge benaderingen zijn. In het strenge geval is het uitgangspunt ‘diefstal is diefstal’. Het gaat er dan om dat de werknemer er blijk van heeft gegeven niet te vertrouwen te zijn; daar mag je iemand voor ontslaan. Uit het vonnis: ‘Dat heeft extra gewicht als een werknemer voortdurend geld voor de werkgever ontvangt.’ Dat is in deze zaak inderdaad het geval. In het vonnis worden voorbeelden van eerdere ‘strenge’ rechtspraak aangehaald; er zijn mensen gegrond ontslagen voor het stelen van spaarzegels, een pakje shag en een potje lippencrème.

De rechtbank oordeelde dat de strenge benadering hier meer voor de hand ligt dan de minder strenge. Dat komt doordat het vertrouwen is beschadigd, maar ook doordat de medewerkster relatief kort in dienst is én vrij jong is; dat wordt allebei meegerekend. Als de medewerkster er tien jaar zou werken, was de kans op intrekken van het ontslag groter.

Er is volgens de jurisprudentie die in het vonnis wordt genoemd wel eens een ontslag ingetrokken van iemand die twee flessen motorolie van zijn werkgever had meegenomen en daarom was weggestuurd. De werknemer werkte al lang bij zijn bedrijf en ‘de persoonlijke gevolgen van het ontslag op staande voet stonden in geen verhouding tot het vergrijp’.

In het vonnis is ook behandeld of de medewerkster het muntje wel echt heeft gestolen. Zelf zegt ze dat ze de 50 cent tijdelijk in haar zak bewaarde, om het later in de fooienpot te doen. Daar is twijfel over bij een collega en de werkgever.

Voor de uitspraak maakt het weinig verschil: ‘Uit het feit dat [eiseres] geld in haar broekzak stopt valt niet automatisch af te leiden dat zij dit buiten het bereik van Buon Giorno heeft willen houden. Het is echter niet te begrijpen waarom [eiseres] het geld op dat moment niet gewoon laat liggen op de bar of het meteen in de kassa of fooienpot doet. Er is voldoende ruimte en het lijkt niet druk.’

De medewerkster van de koffiebar kan nog een bodemprocedure tegen haar werkgever beginnen. Als zij die wint moet haar werkgever haar misschien wel weer aannemen. Formeel is een uitspraak in een kort geding zoals dit een voorlopige beslissing.

Conclusie

De rechtbank Amsterdam heeft geoordeeld dat de werkgever correct heeft gehandeld. Ook als het om een klein bedrag gaat, mag een ontslag in bepaalde gevallen. Belangrijk daarbij is dat de vertrouwensband is geschaad. We beoordelen de stelling daarom als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt