Nederland had kunnen weten dat het luchtruim gevaarlijk was

Oekraïne heeft drie dagen voor de ramp gewaarschuwd voor dreiging in het luchtruim. De luchtvaartmaatschappijen werden daarop niet gewaarschuwd. De oppositiepartijen willen weten waarom.

Een Nederlandse diplomaat van de ambassade in Kiev is drie dagen voor de ramp met vlucht MH17 gewezen op de gevaarlijke situatie in het luchtruim boven Oost-Oekraïne. De luchtvaartmaatschappijen zijn daarop niet gewaarschuwd.

Met deze antwoorden van het kabinet op herhaalde vragen van de oppositie lijkt de nasleep van de vliegramp een grotere binnenlands politieke dimensie te krijgen. CDA en D66 zijn nog altijd niet tevreden over de antwoorden van het kabinet en gaan dan ook nieuwe vragen stellen. Zij willen vooral weten waarom de luchtvaartmaatschappijen niet op de hoogte zijn gesteld. Dat is geen taak van de overheid, verklaarde premier Rutte gisteren tijdens zijn wekelijkse persconferentie. De Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) is naar deze vraag inmiddels een onderzoek begonnen.

Rutte ontkende dat het kabinet een inschattingsfout heeft gemaakt over de situatie in Oekraïne. Hij zei „geen enkele aanwijzing” te hebben gehad dat de MH17 gevaar liep boven Oost-Oekraïne.

Waarschuwing kwam op 14 juli

De waarschuwing van Oekraïense autoriteiten kwam op 14 juli, nadat eerder die dag separatisten een Oekraïens vrachtvliegtuig hadden neergehaald. Volgens de ministers is toen tijdens een briefing voor „een breed gezelschap van diplomaten uit bevriende landen het algemene veiligheidsbeeld” in Oost-Oekraïne besproken. Het neerhalen van het militaire vrachtvliegtuig op 6,5 kilometer hoogte werd in die bijeenkomst genoemd als voorbeeld van de toenemende escalatie van het conflict en de rol die Rusland hierin speelde.

Over de informatie is, zo schrijven de ministers, „via de gebruikelijke interdepartementale kanalen” gerapporteerd. Maar tevens zeggen zij dat geen waarschuwingssignaal naar de luchtvaartmaatschappijen is gegaan. Dat is volgens Rutte geen taak van de regering. Dat er militaire vliegtuigen werden neergeschoten was volgens de ministers „algemeen bekend”. Daarbij was de informatie over aantallen en vlieghoogtes „soms tegenstrijdig”.

Het Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66) is verbaasd over deze houding. „Gevaar hoef je toch niet te verifiëren. Die situatie zou voldoende moeten zijn om te waarschuwen”, zegt hij.

Het luchtruim boven Oekraïne was gesloten tot een hoogte tot 32.000 voet. Daarboven was het passagiersvliegtuigen volgens de Oekraïense autoriteiten toegestaan te vliegen. De MH17 vloog 300 meter hoger.

Enkele vliegtuigmaatschappijen hadden eerder besloten niet over Oost-Oekraïne te vliegen. De ministers schrijven dat hiertoe enkele maanden eerder was besloten en dat dit te maken had met de onduidelijke situatie in de Krim.