Dit dorp bestaat niet meer

Het leek vooral propaganda: afgelopen augustus kondigde Boko Haram aan een kalifaat te vestigen. Maar sindsdien krijgt de islamitische strijdgroep in Nigeria steeds meer plekken onder controle. Een groot deel van de stad Baga zou zijn platgebrand.

Tsjaad, Niger en Kameroen slaan alarm over de opkomst van de Nigeriaanse terreurgroep Boko Haram in de regio rond het Tsjaadmeer. De buurlanden krijgen steeds meer vluchtelingen te verwerken, en ze vrezen voor destabilisatie door de toenemende activiteiten van Boka Haram op hun grondgebied. Tegelijkertijd komen er verhalen naar buiten over gruwelijkheden die strijders van Boko Haram begaan in de door hen veroverde gebieden in het noordoosten van Nigeria.

Reden voor de nieuwe ophef is de verovering afgelopen zaterdag door Boko Haram van een militaire basis bij de stad Baga, in het uiterste noordoosten van Nigeria. Uit verklaringen van ooggetuigen die mondjesmaat de buitenwereld bereiken, blijkt dat zich sindsdien een bloedbad heeft voltrokken in Baga en in dorpen in de wijde omgeving. Schattingen over het aantal doden lopen ver uiteen, van een honderdtal tot zelfs tweeduizend.

Inwoners van Baga die zijn ontkomen naar Maiduguri, de hoofdstad van de deelstaat Borno, zeiden begin deze week al dat bij de aanval van Boko Haram afgelopen zaterdag zeker honderd mensen om het leven zijn gekomen. Uit nieuwe getuigenissen blijkt dat de straten van de stad Baga bezaaid liggen met lijken, en dat een groot deel van de stad is platgebrand. Ook een reeks andere stadjes en dorpen in de regio zouden de afgelopen dagen zijn verwoest. Het Nigeriaanse leger is gisteren een offensief begonnen om Baga en de nabijgelegen militaire basis te heroveren.

Volgens de Nigeriaanse parlementariër Maina Maaji heeft Boko Haram nu ongeveer 70 procent van de deelstaat Borno in handen. Afgelopen augustus kondigde de leider van de terreurgroep, Abubakar Shekau, de vestiging van een kalifaat aan. Aan die claim werd toen vooral propagandistische waarde toegekend. Maar sindsdien heeft Boko Haram steeds meer plekken onder controle gekregen.

Een lokale regeringsfunctionaris zei gisteren tegen de BBC van inwoners te hebben begrepen dat Baga, met een bevolking van ongeveer 10.000 zielen, „praktisch niet meer bestaat”. Vrijwel alle huizen zijn verwoest, overlevenden kunnen de doden niet begraven. Volgens de regeringsfunctionaris heeft Boko Haram nu zestien stadjes en dorpen in de buurt van Baga in handen.

Vluchtelingen in bootjes

Sinds mei 2011, toen Boko Haram opnieuw bovengronds kwam, zijn er meer dan 15.000 doden gevallen. 2014 was tot dusver het bloedigste jaar, met ruim 8.200 doden. Tienduizenden zijn op de vlucht geslagen, de meesten naar Kameroen en Tsjaad , of naar andere plekken in Nigeria zelf. Vorig jaar werden ook 276 schoolmeisjes in Chibok ontvoerd, het overgrote deel is nog steeds spoorloos.

Het leger heeft in de afgelopen tijd wel successen geboekt en steden herovert, maar is tot dusver niet in staat gebleken Boko Haram uit te schakelen. Ook een gezamenlijk offensief, met troepen uit Niger, Tsjaad en Kameroen, heeft nog geen ommekeer in de situatie opgeleverd.

Premier Kalzeubet Pahimi van buurland Tsjaad deed donderdag een beroep op de internationale gemeenschap om hulp te bieden aan de vluchtelingen. Volgens hem zijn de afgelopen dagen ongeveer tweeduizend Nigerianen en vijfhonderd Tsjadiërs in bootjes het Tsjaadmeer overgetrokken om aan het geweld van Boko Haram te ontkomen.

Net als Tsjaad maken Niger en Kameroen zich grote zorgen over de aanwezigheid van Boko Haram op hun grondgebied. De burgermeester van Diffa, in het zuiden van Niger, zei maandag tegen het AFP dat hij de zwarte vlag van Boko Haram zag wapperen aan de overkant van de grens. „Bijna alle Nigeriaanse dorpen en steden langs de grens met Niger zijn momenteel in handen van Boko Haram”, zei hij. „We leven in angst voor mogelijke aanvallen van de extremisten”.