De haatananas

Over elk onderwerp – hoe klein ook – is oneindig veel te vertellen. Lex Boon koos ooit voor de ananas en neemt ons mee. Deze week: Mohammed de Ananas.

cartoon studievereniging rAHS

Twee jaar geleden plakte de atheïstische studievereniging van de Universiteit van Reading, in het Britse Berkshire, een sticker met de naam Mohammed op een ananas. De keuze voor de ananas was willekeurig, de naam Mohammed niet.

De universiteit heeft ruim 13.000 studenten en ieder studiejaar wordt er een beurs georganiseerd waar alle studieverenigingen zichzelf presenteren. Tussen de informatiefolders op het voor hen bestemde tafeltje plaatsen de atheïsten de ananas. Het doel? Promotie maken voor een debat over religie en de vrijheid van meningsuiting. Dat debat kwam er. Het kreeg zelfs wereldwijd aandacht.

Al snel kwam er namelijk iemand van de organisatie, de overkoepelende studentenbond RUSU, vertellen dat de ananas weg moest. Er zouden klachten zijn van studenten die zich geschoffeerd voelden. De atheïsten weigerden - uiteraard - en deden een beroep op de vrijheid van meningsuiting. De RUSU hield vol dat het haar taak was binnen de universiteit een cultuur van „eerlijkheid en respect” te bewaken en dat er een grens was overschreden.

Een ruzie volgde, waarbij de ananas zelfs korte tijd in beslag werd genomen en boze studenten de naamsticker probeerden te verwijderen. De atheïstische studievereniging werd uiteindelijk door de bewaking van de beurs verwijderd.

Op blogs en Facebook ging de discussie verder. De atheïsten wezen erop dat Mohammed de Ananas een symbool van de vrijheid van meningsuiting was, en niet van belediging („Wie kan zich nu beledigd voelen door een stuk tropisch fruit?”). De RUSU hield voet bij stuk en stelde zelfs een disciplinaire commissie in om onderzoek te doen naar „de blasfemische ananas”.

Ondertussen hadden lokale media het universiteitrelletje opgepikt. Internationale blogs volgden. Hier speelde een debat dat wereldwijd werd gevoerd zich af binnen de overzichtelijke microkosmos van een universiteit. Een aantrekkelijk verhaal met een klikbaar absurdistisch element: de haatananas. En boze moslims!

De rel waaide over en de discussie werd nooit beslecht. In de maanden die volgden werden door de RUSU nieuwe voorwaarden opgesteld, waarin de atheïstische studievereniging moest beloven dat ze nooit meer iemand zouden beledigen. Daarop stapten ze uit de studentenbond.

„Zelfs als we het zouden willen, zou het niet kunnen. Iedereen kan zich immers door alles beledigd voelen”, zegt Tim Rouse (22) nu. Als secretaris van de studievereniging verdedigde hij Mohammed de Ananas fel. En dat doet hij nog steeds. „Het is zo belangrijk om religie te kunnen bekritiseren, het is een fundamenteel onderdeel van ons recht op vrije meningsuiting.” Wel zou hij het nu iets anders hebben gedaan, vertelt hij aan de telefoon. „Er was kritiek dat het ons alleen maar om de islam was te doen. Dat leidde af van de discussie. Ik zou nog steeds Mohammed de Ananas hebben geplaatst, maar ook een ananas Jezus en een Boeddha. Er is gelukkig geen tekort aan religieuze figuren om te bespotten.”