Wat hieraan vooraf ging

De aanslag van gisteren lijkt de recentste in een lange reeks. Al ruim tien jaar worden in Europa aanslagen gepleegd door moslimextremisten. Een overzicht van Madrid tot Parijs.

illustratie ruben l. oppenheimer

11 maart 2004. Bomaanslagen op vier treinen in Madrid. Tien bommen, met mobieltjes op afstand geactiveerd, ontploffen in de ochtendspits: 191 doden, ruim 1.800 gewonden. De aanslagen worden opgeëist door de Abu Hafs Al-Masri Brigades, die deel zouden uitmaken van Al-Qaeda.

2 november 2004. Moord op Theo van Gogh. De geradicaliseerde moslim Mohammed B. schiet de filmmaker, publicist en schrijver dood vanwege zijn kritische uitlatingen over de islam.

7 juli 2005. Vier Britse moslimextremisten blazen zich op in de ochtendspits van Londen. Bij de explosies in drie metrotreinen en een bus komen 52 mensen om, meer dan 700 mensen raken gewond. Al-Qaeda-in-Europa eist de verantwoordelijkheid op, maar bewijs wordt niet gevonden.

21 juli 2005. Vier moslimsextremisten proberen in Londen opnieuw aanslagen in het openbaar vervoer te plegen, maar hun amateuristische bommen gaan niet goed af. De daders worden gearresteerd en berecht.

30 september 2005. De Deense krant Jyllands-Posten publiceert twaalf satirische cartoons van de profeet Mohammed. Meest controversieel is de afbeelding van de profeet met een bom op zijn hoofd in de vorm van een tulband. De publicatie volgt op de klacht van een Deense schrijver die niemand kon vinden om zijn kinderboek over de profeet te illustreren.

3 februari 2006. Gewelddadige protesten tegen de Mohammedcartoons in de islamitische wereld. In Syrië en Libanon gaan een ambassade en een consulaat van Denemarken in vlammen op. In Damascus brandt een Noorse ambassade uit – ook in Noorwegen zijn de cartoons gepubliceerd. Bij demonstraties in Nigeria vallen 15 doden, in Afghanistan drie, in Somalië één.

11 februari 2006. Ook Charlie Hebdo drukt de spotprenten van Mohammed af. Later klagen Franse moslims het blad hiervoor aan, maar Charlie Hebdo krijgt van de rechter gelijk.

10 augustus 2006. Mislukte aanslagen op vluchten tussen Londen en de VS. 29 verdachten worden opgepakt omdat ze op de vluchten vloeibare explosieven tot ontploffing wilden brengen. De mannen deelden de ideologie van Al-Qaeda.

15 september 2007. Terreurorganisatie Al-Qaeda-in-Irak zet een prijs van 100.000 dollar op het hoofd van de Zweedse cartoonist Lars Vilks die de profeet Mohammed een maand eerder als hond afbeeldde.

12 februari 2008. Aanslag op cartoonist verijdeld. Drie mannen, twee uit Tunesië en één uit Marokko, worden aangehouden omdat ze van plan zouden zijn de Deense cartoonist Kurt Westergaard te vermoorden. Westergaard tekende in 2005 de Mohammed-cartoon met de bom in de vorm van een tulband voor Jyllands-Posten. Uit solidariteit met de tekenaar herdrukken Deense kranten de cartoons.

2 juni 2008. Aanslag als wraak op het herdrukken van de cartoons in Denemarken. Bij de Deense ambassade in Pakistan gaat een autobom af. Zes doden, 35 gewonden. Al-Qaeda eist de aanslag op als wraak voor de spotprenten.

11 december 2010. Zelfmoordaanslag in Stockholm. De bommen ontploffen niet goed, alleen de dader komt om. Vlak voor de aanslag komt een tekst binnen bij een Zweeds persbureau waar de aanslagen wraak worden genoemd voor de Zweedse betrokkenheid bij de oorlog in Afghanistan en spotprenten van kunstenaar Lars Vilks.

1 maart 2011. Een moslimextremist uit Kosovo schiet op het vliegveld van Frankfurt twee Amerikaanse militairen dood. De schietpartij is de eerste aanslag in Duitsland door een moslimextremist.

2 november 2011. Aanslag met brandbom op het Parijse hoofdkwartier van het satirische blad Charlie Hebdo. Het is een reactie op de verschijning een nummer van Charlie Hebdo met de profeet Mohammed op de omslag. Het interieur brandt uit, geen doden of gewonden.

19 maart 2012. Een islamitische extremist schiet drie parachutisten in Frankrijk dood en doodt bij een aanslag op een joodse school in Toulouse drie kinderen en een volwassene.

19 september 2012.Charlie Hebdo drukt weer spotprenten af van de profeet Mohammed. Twee cartoons tonen een naakte Mohammed. De Franse regering versterkt daarop de beveiliging van Franse ambassades wereldwijd. Uit voorzorg sluiten alle Franse instellingen in Indonesië tijdelijk.

22 mei 2013. Twee moslimextremisten brengen een 25-jarige militair in Londen om het leven met een hakmes. De daders worden veroordeeld tot levenslang en 45 jaar celstraf.

25 mei 2013. Een moslimextremist valt een Franse militair aan met een mes. De militair overleeft de aanval.

24 mei 2014. Aanslag op Joods Museum in Brussel. Bij de schietpartij komen vier mensen om het leven. In de bagage van de vermoedelijke dader wordt een vlag van terreurgroep Islamitische Staat gevonden.

Medio september 2014. Frankrijk doet mee aan luchtaanvallen op IS in Irak. In een reactie roept een zegsman van IS op tot het doden van „ongelovige” Amerikanen of Europeanen, „in het bijzonder de vreselijke en smerige Fransen”.

24 december 2014. De Franse autoriteiten laten extra patrouilleren op veel bezochte plaatsen na drie uiteenlopende kleine aanslagen in Dijon, Nantes en Joué-les-Tours. Bij twee daarvan gaat het om psychisch labiele mannen, zegt de politie. De derde dader, die een politieman verwondde met een mes, blijkt wel een doelbewuste islamitische extremist.