Schippers blijft koning van ontregeling

Scène uit de nieuwe voorstelling van Wim T. Schippers: HOOGWATER voorheen LAAGWATER
Scène uit de nieuwe voorstelling van Wim T. Schippers: HOOGWATER voorheen LAAGWATER Foto Bowie Verschuuren

Een paar tellen lijkt het toch nog een overzichtelijke avond te worden. Muzikanten nemen plaats achter hun instrumenten en Wim T. Schippers maakt als concertpianist in smoking een plechtige entree. Maar dan slaat de koning van de ontregeling weer toe. Vlak voor de vleugel maakt Schippers een groteske smak en blijft als doods liggen. Muzikanten verlaten in paniek het podium, een dubieuze dokter stelt een vreemde diagnose en ambulancemedewerkers nog vreemdere vragen.

Al vanaf zijn eerste toneelstukken voor Toneelgroep Centrum begin jaren tachtig, staat een theateravond met beeldend kunstenaar, schrijver en tv-maker Wim T. Schippers garant voor veel prettig gestoorde chaos. Ook zijn nieuwe muziektheatervoorstelling HOOGWATER voorheen LAAGWATER voldoet trouw aan die verwachting.

In de door hem geschreven televisieachtige sketches blokkeren vreemde typetjes voortdurend de zogenaamd geplande vertoning. Schippers zelf laat een klassieke pianosonate geestig ontaarden in dissonante akkoorden, coördineert als theatertechnicus overdadige changementen en dirigeert het enthousiaste publiek tot het imiteren van natuurgeluiden.

De acteurs van de Veenfabriek en Adelheid | FemaleEconomy spelen vrolijk met hem mee. Titus Muizelaar rijdt een paar keer in pilotenpak langs op een Segway en begint ongevraagd te oreren in de rol van emeritus hoogleraar prof. dr. Henrik van Woerdekom, een personage dat hij eerder al speelde in Schippers’ theaterhit Wuivend graan (2007).

Als ‘compère van de avond’ probeert Joep van der Geest de vertoning nog angstvallig in goede banen te leiden, maar ook hij blijkt daarbij zijn eigen logica te hanteren. Volgens zijn huishoudelijke mededelingen moeten we tijdens de voorstelling onze mobiele telefoon aanlaten, vooral hoesten en niet aan onze stoel genageld blijven.

Dit soort ‘schipperiaanse’ omkeringen komen de hele avond terug, net zoals de kenmerkende wijdlopige monologen, freudiaanse versprekingen en het letterlijk nemen van metaforen. Wie het eenmaal doorheeft, kan zelfs succesvol gaan voorspellen. Als iemand zegt dat hier geen hond komt, is het wachten op geblaf.

Bij de tekst componeerde Schippers ook verschillende zangmelodieën, die Ton van der Meer voorzag van mooie muzikale arrangementen. De samenwerking levert prachtige muzikale pareltjes op, die de vlakke typetjes van vleugjes ontroering en diepgang voorzien . Na de instorting van Schippers zingt Merel Polat in een operateske rode japon een wondermooi atonaal treurlied. Schippers zingt samen met een amateurkoor nog een keer het chanson Le credo du Paysan dat hij ooit opnam als typetje Jacques Plafond.

Terugkerend thema in de bonte vertoning is de spanning tussen de natuur en de mens. De muzikanten bouwen naakt een idyllische picknickplek op, waar Merel Polat in bloemenjurk ‘berg en dal’ bezingt, maar ook landmeters de voorbereidingen treffen voor de bouw van een viaduct. Joep van der Geest dicht ‘oh lieve sprietjes gras’, waarna collega’s een lange plastic grasmat over het podium rollen.

Het lijkt er even op dat Schippers een aanklacht wil indienen tegen de vernietiging van de prachtige natuur door de brute mens. Maar ook dat keert hij om. Aan het eind loven acteurs prachtige menselijke uitvindingen als vliegtuigen en auto’s, die de natuur helaas telkens weer verstoort en afbreekt.

Ondanks de samenwerking met de Veenfabriek , is HOOGWATER voorheen LAAGWATER zo toch vooral een herhaling van beproefde zetten geworden. Schippers stelt zijn fans zeker niet teleur, maar verrast ook niet. De ooit zo vernieuwende ‘schipperiaanse’ ontregeling lijkt inmiddels ook een trucje.