Nieuwe school met café: sierlijke baksteendoos

Een vaak gehoorde klacht van de eerste bewoners van nieuwbouwwijken is dat er nog geen scholen en andere voorzieningen zijn. Die worden meestal pas gebouwd als er voldoende mogelijke gebruikers zijn komen wonen. Maar in de Houthavens in Amsterdam, een in onbruik geraakt havengebied waar de komende jaren onder supervisie Sjoerd Soeters een nieuwe wijk wordt gebouwd, is de logische volgorde van bouwen omgekeerd. Als een van de eerste gebouwen is hier, naar een ontwerp van Marlies Rohmer architecten, een ‘Brede School’ gebouwd. Zoals het hoort bij een Brede School omvat dit gebouw behalve twee basisscholen ook andere buurtvoorzieningen zoals een kinderopvang, kantoorruimtes en, aan de zonnige zuidelijke stadszijde, een café met een groot uitstulpend terras op de eerste verdieping. Van hier zullen de bezoekers over enkele jaren zicht hebben op het park dat gaat worden aangelegd op de drukke straat tussen de nieuwe Houthavens en de oude Spaarndammerbuurt die dan een tunnel is. Als overtuigd neotraditionalistisch stedenbouwer en architect heeft supervisor Soeters bepaald dat de architectuur in de Houthavens moet aansluiten op die van naburige Spaarndammerbuurt. Die staat vol woningbouwblokken uit begin twintigste eeuw van baksteenarchitecten als K.P.C de Bazel en Amsterdamse-Schoolarchitecten. Rohmers Brede School een school is dan ook vrijwel geheel bekleed met donkere bakstenen die in sierlijke patronen op de gevelpanelen zijn gemetseld. Samen met de diep liggende ramen, keramische tegels met kindertekeningen en nestkastjes voor vogels die in de gevel zijn geplaatst zorgen de bakstenen – rood, zwart en alles daartussen – voor levendige gevels die aansluiten op het expressionisme van de Amsterdamse School.

Tegenover de neo-expressionistische gevels staat de doodeenvoudige vorm van de Brede School: veel meer dan een vrijstaande doos in de modernistische traditie is de school niet. Maar de simpele doos herbergt wel een interieur dat even rijk is als de gevels. De ruimtes van de scholen en andere voorzieningen zijn gegroepeerd rondom een rechthoekige ‘sporttoren’ die bestaat uit een op een elkaar gestapelde aula, gymzaal, met een speelplaats op het dak. Aan weerszijden hebben de zalen mooie, brede trappen gekregen die ook kunnen fungeren als tribunes.

Opvallend aan de ruimtes in de Brede School zijn de royale maten. Die zijn gevolg van het ruim bemeten betonnen skelet van het gebouw. Die maakt niet alleen toekomstige veranderingen in het gebouw gemakkelijk mogelijk, maar speelt als ‘thermische massa’ ook een rol in koeling en verwarming van het gebouw: de Brede School is een energieneutraal gebouw.

De flinke afmetingen gaan samen met een robuuste vormgeving. Leidingen zijn vaak in het zicht gelaten, de vloeren zijn van beton, bamboeparket of houten planken en de wanden van de sporttoren zijn bekleed met simpele panelen van donker hout. Hier en daar heeft Rohmer de rustige bruin- en grijstinten van het beton en hout in het interieur doorbroken. De wanden van het atrium en het trappenhuis achter de hoofdingang zijn bijvoorbeeld geschilderd in knetterende kleuren als citroengeel, knaloranje en gifgroen. Zo is de Brede School een mooie, knoestige doos vol verrassingen en contrasten geworden.