Justitie en inlichtingendiensten kenden de hoofdverdachten

De Franse politie heeft twee broers van Frans-Algerijnse afkomst aangemerkt als hoofdverdachten van de aanslag op het satirische blad Charlie Hebdo. Het gaat om de broers Chérif en Said Kouachi, 32 en 34 jaar oud, die beiden bekend waren bij de Franse inlichtingendiensten. Zij zouden gisteren met kalasjnikovs het kantoor van het blad zijn binnengedrongen en medewerkers hebben afgeslacht. Vanmorgen was de klopjacht op de verdachten nog in volle gang.

Een derde verdachte, de 18-jarige Hamid Mourad, was volgens de politie de bestuurder van de vluchtauto. Hij heeft zich volgens persbureau AFP gisteravond aangegeven bij de politie in Charleville-Mézières, een stad in Noord-Frankrijk, nadat hij zijn naam voorbij zag komen op sociale media.

De politie kwam de broers op het spoor omdat één van hen een identiteitskaart had laten liggen in de vluchtauto. „Ze zijn nog voortvluchtig, ze zijn zwaar bewapend, dus we zijn bang voor meer geweld”, zei de Franse premier Manuel Valls in een interview met de zender RTL. De politie heeft hun signalement verspreid. In de klopjacht heeft de politie zeven verdachten aangehouden in Parijs, Reims en Charleville-Mézières.

Chérif Kouachi kwam in 2005 voor het eerst in beeld bij de Franse justitie in verband met een strafrechtelijk onderzoek naar de radicale predikant Farid Benyettou, die in zijn preken opriep tot de jihad tegen Amerikaanse troepen in Irak en zelfmoordaanslagen rechtvaardigde. Benyettou was de leider van een netwerk dat jongens rekruteerde voor de strijd in Irak.

Kouachi wilde aanvankelijk aanslagen plegen op joodse doelen in Frankrijk, blijkt uit verklaringen die hij in 2008 in de rechtszaal aflegde. Maar Benyettou overtuigde hem ervan dat de strijd tegen Amerikaanse troepen in Irak een betere manier was om op jihad te gaan. Ter voorbereiding ging Kouachi hardlopen in een park in Parijs en leerde hij schieten met een kalasjnikov van een man die hij ontmoette in een moskee, aldus de Franse krant Le Monde destijds.

Vlak voordat Kouachi op het vliegtuig naar Syrië stapte, met als eindbestemming Irak, werd hij opgepakt. Hij was naar eigen zeggen opgelucht dat hij werd opgepakt. „Hoe dichterbij het vertrek kwam, hoe liever ik wilde terugkeren”, zei hij volgens Le Monde bij het proces in 2008. „Maar als ik ging twijfelen, liep ik gevaar om te worden aangezien voor een lafaard.”

Veroordeeld voor rekrutering

Kouachi, Benyettou en vijf anderen werden veroordeeld voor hun rol in het Parijse rekruteringsnetwerk. Kouachi kreeg drie jaar cel, maar werd na het proces vrijgelaten, aldus persbureau Bloomberg. Hij had zijn straf al uitgezeten in voorarrest.

Kouachi werd volgens de Franse krant Libération geboren in Parijs als kind van Algerijnse migranten, die overleden toen hij en zijn broer nog jong waren. Hij groeide op in een weeshuis in Rennes, een stad in West-Frankrijk. Daar werkte hij als fitnessinstructeur voordat hij verhuisde naar Parijs, waar hij introk bij broer Said. Hij had diverse slecht betaalde baantjes, zoals pizzabezorger en winkelbediende.

De advocaat van Kouachi zei destijds dat zijn cliënt meer een „wietroker uit de banlieue dan een fundamentalist” was. „Hij rookt, drinkt, draagt geen baard en heeft een vriendin voor het huwelijk”, zei hij tegen Libération. Bij het proces zei Kouachi dat hij radicaliseerde door de marteling van gedetineerden in de Iraakse gevangenis Abu Ghraib en „vurig geloofde” in de strijd tegen de Amerikanen in Irak.

Over Said Kouachi, de oudere broer, is minder bekend. Franse media melden dat hij ook in de gaten werd gehouden door de politie, maar er is geen informatie dat hij betrokken was bij terreuractiviteiten.

Chérif Kouachi bleef ook na zijn veroordeling in beeld bij justitie. In 2010 werd hij aangeklaagd in verband met een mislukte poging om de Algerijnse fundamentalist Smain Ait Ali Belkacem te bevrijden uit de cel. Belkacem zat een celstraf uit voor een bomaanslag op een metrostation in Parijs in 1995. Maar de aanklacht tegen Kouachi werd later ingetrokken, meldt Le Monde.

Diverse getuigen meldden gisteren dat de daders riepen dat ze van Al-Qaeda in Jemen waren. Onduidelijk is of de broers inderdaad banden hebben met het terreurnetwerk. Al-Qaeda riep vaker op tot aanslagen in Frankrijk, dat luchtaanvallen uitvoert op extremisten in Irak. De krant USA Today meldt dat de broers in de zomer zijn teruggekeerd uit Syrië.