Een boek voor iederéén is per definitie onmogelijk

Prachtig dat Mark Zuckerberg het lezen van boeken promoot, maar Christiaan Weijts gaat geen lid worden van de leesclub A Year of Books.

‘Ik zou wel wat meer willen lezen”, bekende mijn buurman terwijl hij, zijn hoofd schuldbewust en scheef, de ruggen in mijn boekenkast las. „Maar ik weet gewoon niet waar ik moet beginnen.”

Omdat ik hem wel eens in een baseball-outfit het tuinpad af zie lopen, leende ik hem The Art of Fielding. Een geweldig boek, riep hij een week later. En hij had nu zelf ook de gang naar een boekwinkel gewaagd. Hij kwam naar buiten met… Toen ik je zag van Isa Hoes. Ja, dat viel tegen, maar hij wist niet waar hij moest beginnen, dus pakte maar iets uit de top tien.

Mijn buurman is exemplarisch voor veel intelligente mensen die in principe wel belangstelling voor cultuur hebben. Want ondanks alle boekenbijlages, ondanks alle recensiewebsites, ondanks de lawine van boekenlijstjes in december, ondanks alle literaire prijzen, ondanks alle short- en longlisten, ondanks al die door professionele boekenlezers aangebrachte wegwijzers, voelen de meeste mensen zich in een boekwinkel even verloren als in een Chinese supermarkt.

Dus grissen ze maar wat van de toptientafel, of wat ze bij DWDD hebben gezien. En nu dus ook wat Facebook-oprichter Mark Zuckerberg met z’n wereldwijde leesclub A Year of Books gaat bespreken.

Het gevolg is de trend dat een smal deel bestsellers gigantisch verkoopt en de rest heel matig. Het is natuurlijk prachtig dat Zuckerber g het opneemt voor het boek, maar zijn initiatief zal bijdragen aan die bestsellers-schreefgroei. Die massa koopt Zuckerbergs tip zoals mijn buurman Isa Hoes kocht.

Maar waarom zou je massaal die 24 boeken van Zuckerberg lezen als je ook die 13 van de longlist van de Man Booker Prize kunt lezen, of de 18 van de Libris? Die zijn geselecteerd door vakjury’s met ervaren lezers.

Boeken zijn geschreven voor en door iemand die stil in een kamer zit. Wat jou aanspreekt, is afhankelijk van je ervaringen, je smaak, je leeftijd, alles. Een boek voor iederéén aanraden is per definitie onmogelijk. Boeken aanraden is precisiewerk. Wat je altijd zoekt, is het boek dat speciaal voor jou lijkt geschreven. Geen denken aan dat een miljoenenpubliek tussen diezelfde kaften samendromt.

Een goede leesclub heeft daarom een ondergronds aureool, iets van ‘wij tegen de rest van de wereld’. Leesclubs kunnen helpen om gelijkgestemden bij elkaar te brengen, maar zodra de club zo’n absurde omvang krijgt als die van Zuckerberg, is dat gevoel weg.

In het gunstigste geval zien die honderdduizenden aangemelde meelezers dit ook allemaal in, en versplinteren ze in kleinere leesclubs die zelf kiezen, breder en diverser. Dan word ik ook lid. Of in elk geval meld ik mijn buurman aan.