Opinie

De tijd is rijp voor geld onder het matras

Het is officieel: haal de oude sok. Of een matras. Vanmorgen werd bekend dat de inflatie in Nederland 0,1 procent bedroeg in december. Voor de hele eurozone was dat, zo bleek gisteren al, -0,2 procent. Als inflatie synoniem is met ‘geldontwaarding’, dan betekent deflatie dat geld eigenlijk méér waard wordt. Stel dat de deflatie van december een jaar zo blijft. Dat kan best, wanneer de prijs van ruwe olie een tijd op het huidige niveau blijft. Dan hebben we minstens tot in de herfst van 2015 een neerwaartse druk op de prijzen. En waarschijnlijk een bijbehorend negatief inflatiecijfer.

Wat moet je daarmee als belegger? De aandelenbeurzen zijn riskant. Ze kunnen stijgen of dalen – dat weet je niet. De grondstoffenmarkten zijn wild en onbetrouwbaar. Goud doet, ondanks allerlei indianenverhalen, nagenoeg niets. Dat laat over de grote categorie van obligaties. En ook daar valt weinig te halen. Omdat de rentes overal al zeer laag zijn, hebben beleggers de obligatiekoersen van zelfs de meest wrakke bedrijven en overheden opgedreven om dáár nog enig rendement te halen. Met als resultaat dat de effectieve rentes al sterk zijn gedaald, bij een behoorlijk risico. Risicoloos dan? Dat kan, maar het kost geld.

Het rendement op ultraveilige Duitse staatsobligaties tot een looptijd van vijf jaar is al negatief. Dat geldt ook voor Nederlandse staatsleningen tot drie jaar. Je betaalt Angela Merkel op dit moment dus om je geld voor vijf jaar aan haar te mogen uitlenen. Je geld gewoon maar op een bankrekening zetten kan ook, maar dat is dus wel bij een, eh, bank. Vastgoed dan? Kan, maar commercieel onroerend goed is nog steeds wankel en in de huizenmarkt ligt je kapitaal langdurig vast.

Iedereen moet natuurlijk zelf weten hoe hij of zij belegt, maar voor het eerst openbaart zich nu een best wel belachelijk alternatief. Die oude sok dus. Een half miljoen euro aan biljetten van 500 euro past er best in. Cash is koning. Het wordt nu vanzelf meer waard – afgezien van de steeds meer misplaatste vermogensrendementsheffing, maar die geldt hoe dan ook. Alternatieven zijn er nauwelijks: veilig levert niets op, onveilig is steeds onveiliger.

Wat te doen? De Europese Centrale Bank (ECB) wil niets liever dan dat we het geld uitgeven. Maar de prikkel daarvoor neemt af, als er deflatie is. Als het idee dat de prijzen dalen daadwerkelijk postvat in de hoofden van de mensen, dan dus ook de overtuiging dat alles morgen goedkoper is. En dan wordt uitstel lucratief.

De deflatie zet onder de huidige omstandigheden extra druk op de ECB. Over twee weken weten we of, en hoe, de centrale bank denkt extra geld in de economie te pompen en zo de waarde van dat geld te verminderen. Om, anders gezegd, de inflatie aan te wakkeren. Het opkopen van staatsobligaties dan maar? Een alternatief dat sinds mei vorig jaar circuleert, en te herleiden is tot de Griekse econoom Yanis Varoufakis (Universiteiten van Athene en Texas), is om de Europese Investeringsbank leningen te laten uitgeven en die door de ECB te laten kopen. Onder meer The Economist en de Central Banking Journal besteedden er al maanden geleden aandacht aan en de Slowaakse minister van Financiën pikte het idee begin november op.

Sinds voorzitter Juncker met het initiatief kwam om een investeringsgolf van honderden miljarden euro’s in de EU te ontketenen, heeft Varoufakis het idee daar, begin november, op losgelaten.

Prima plan. Je bent de Duitse tegenstand tegen het radicale ECB-beleid wellicht kwijt, je creëert in één klap een nieuwe categorie werkelijk Europese obligaties. Een je steunt onvesteringen die Europa zeer hard nodig heeft. Nadeel: het gaat traag. En in de tussentijd blijft die sok maar lonken.