Zzp’er is onmisbaar geworden

Internationaal gooit Nederland hoge ogen op de lijstje van ondernemerschap dankzij één categorie ondernemer: de zelfstandige zonder personeel. Eind vorig jaar waren 878.500 ondernemers ingeschreven bij de Kamers van Koophandel als zzp’er. In 2014 begonnen ruim 114.000 mensen als zzp’er, terwijl ruim 64.000 ermee stopten.

Hun aantallen blijven groeien – zoveel groeien dat het kabinet op maatregelen zint om fiscale voordelen die zij nu genieten ongedaan te maken. In de loop van dit jaar zal een commissie met een rapport komen over de positie van de zzp’er.

Zzp’ers zijn geen homogene groep. Het enige dat hen verbindt is dat zij niemand in dienst hebben en zichzelf bedruipen. Sommigen zijn schijnzelfstandig, omdat die positie de enige manier was om werk te houden dat hun vroegere baas wilde uitbesteden. Anderen zijn ondernemer uit overtuiging omdat zij vinden dat ze een toegevoegde waarde hebben en de kansen en risico’s willen accepteren. Nog weer anderen proberen het gewoon, of zij nu een goed ondernemersplan hebben of niet, want alles is beter dan een uitkering trekken. Sommigen verdienen een smakelijke boterham, een minderheid valt in de categorie werkende armen.

Zzp’ers vervullen een inmiddels onmisbare rol in de economie. De trend naar uitbesteding van activiteiten door ondernemingen, waarop zzp’ers inspelen, is niet te stoppen gebleken. Hun bijdrage moet echter niet overdreven worden: zzp’ers doen doorgaans niet aan onderzoek en ontwikkeling, ze doen geen kapitaalinvesteringen en ze nemen met opzet geen mensen in dienst.

In goede tijden kunnen zzp’ers met geslaagde dienstverlening dankzij hard werken én hun fiscale voordelen meer verdienen dan werknemers met vergelijkbare kennis; in economisch zware tijden trekken zij aan het kortste eind. Zij hebben geen toegang tot werknemersverzekeringen en sparen niet voor een pensioen bij hun werkgever. Zij moeten daar zelf geld voor opzij zetten.

De onstuitbare groei van de zzp’ers is een ongemakkelijke trend voor de overheid en in haar kielzog de fiscus. Is de belastingdruk op zzp’ers te laag of is die op werk te hoog? Het laatste is zeker waar.

In de economie bestaat nu meer diversiteit dan de simpele tweedeling van werkgevers en werknemers en de daaraan gekoppelde verplichte belasting- en premiebetalingen en (collectieve) sociale regelingen. De zzp’er is werkgever en werknemer ineen. Deze zelfstandige verdient nu geen fiscale gelijkschakeling met werkgevers en/of werknemers tegen de slechtste voorwaarden.