‘Tien jaar geleden was de helft van de boeren vrijgezel’

Dat zei Boer Zoekt Vrouw-presentator Yvon Jaspers maandag in de talkshow Jinek

illustratie Jet Peters
illustratie Jet Peters

De aanleiding

Zoeken boeren vrouwen? Mwah, nauwelijks: precies voor de lancering van een nieuw seizoen van tv-programma Boer Zoekt Vrouw publiceerde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) cijfers over alleenstaande boeren. En daaruit blijkt dat de meeste boeren al een partner hebben: slechts 15 procent van de boeren was in 2013 single. Daarmee zijn er in die groep veel minder alleenstaanden dan gemiddeld: van de mensen met een ander beroep is ruim 25 procent alleenstaand.

„Heb je ook gevraagd hoeveel het tien jaar geleden was?” vroeg Boer Zoekt Vrouw-presentator Yvon Jaspers maandagavond in de talkshow Jinek. Ze riep uit: „Ik denk dat toen wel 50 procent vrijgezel was!” En nee, dat had Eva Jinek niet nagevraagd. Daarom checken we vandaag de bewering: tien jaar geleden was de helft van de boeren vrijgezel.

Waar is het op gebaseerd?

De recente cijfers van het CBS gaan alleen over 2013: een momentopname dus. Een woordvoerder van het CBS vertelt dat deze cijfers uit een „maatwerkanalyse” komen, waarvoor speciaal onderzoek is gedaan. Cijfers over het aantal boeren zijn daarvoor gecombineerd met de persoonsgegevens uit gemeentelijke administraties, zodat de burgerlijke staat van boeren achterhaald kon worden.

Die cijfers werden over één jaar berekend, over 2013. Het CBS maakte die berekening om te publiceren bij een nieuw seizoen Boer Zoekt Vrouw, en zo „een visitekaartje af te geven”. Om dit getal over meerdere jaren te berekenen, vertelt de woordvoerder, moeten er meer bestanden worden gekoppeld, en het kost tijd om dat zorgvuldig te doen. En zo belangrijk was dit onderzoek nou ook weer niet.

En, klopt het?

Dus nee: er zijn geen cijfers over de burgerlijke staat van boeren door de jaren heen – de 50 procent waarnaar Jaspers verwijst, is dus ongefundeerd.

Maar hoe zit het? Valt er toch nog iets over te zeggen, een trend te bespeuren, is er een sterke daling van het aantal vrijgezelle boeren waarneembaar, een groot aantal boerenbruiloften?

Er zijn wel CBS-cijfers over het aantal gehuwden (en daarbij worden de samenwonenden ook meegerekend) tegenover het aantal ongehuwden, uitgesplitst naar stad en platteland. Nou omvat de categorie ‘platteland’ natuurlijk meer dan alleen de agrariërs die er wonen, maar een grote daling van het aantal ongehuwden in de afgelopen tien jaar zou een indicatie in de richting van Jaspers’ bewering geven.

Om dicht bij het heden te blijven eerst de cijfers uit 2007: toen was de burgerlijke staat van 27,6 procent van de plattelanders ‘ongehuwd’, tegenover 72,4 procent ‘gehuwd/samenwonend’. Het verschil met de algemene cijfers van Nederland is niet groot: de verhouding is 67,3 procent gehuwde of samenwonende Nederlanders tegenover 32,7 procent niet-gehuwden. In 2007 waren plattelanders dus vaker getrouwd – in lijn met de huidige cijfers over alleenstaande boeren.

Ook het Sociaal Cultureel Planbureau had uitgesplitste cijfers, over het aantal eenpersoonshuishoudens in ‘zeer sterk stedelijk’ en ‘niet-stedelijk’ gebied, en alles wat daartussen ligt. In 2004 was het aantal eenpersoonshuishoudens in niet-stedelijk gebied 22,9 procent, en in heel Nederland 34,4 procent. Op het platteland wonen dus beduidend minder mensen alleen dan gemiddeld in Nederland.

Kortom: de trend wás al dat er minder alleenstaanden op het platteland leefden, én dat de meeste mensen op het platteland samenwonen. Al deze getallen, in verschillende jaren gemeten, wijzen in diezelfde richting. Dat er in de afgelopen jaren aanzienlijk méér boeren een vrouw hebben gevonden, lijkt onwaarschijnlijk.

Conclusie

Cijfers over tien jaar geleden, waarnaar Jaspers verwees, bestaan niet. Dus beoordelen we haar stelling als ongefundeerd. Maar stelt ze de zaken ook onjuist voor? De constante cijfers over ongehuwde plattelanders en eenpersoonshuishoudens maken een grote daling van het aantal vrijgezelle boeren in elk geval onwaarschijnlijk.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip op Twitter met de hashtag #nextcheckt