Houellebecq ontregelt ook als filmfiguur

De Nederlandse bioscooppremière van dit merkwaardige docudrama over de ontvoering van een van Frankrijks belangrijkste levende auteurs valt samen met de verschijning van diens nieuwste roman, Soumission (‘Onderwerping’). In dat boek dragen de traditionele politieke partijen van Frankrijk een deel van de macht over aan de Moslim Broederschap, uit angst voor het aan de macht komen van het rechts-nationalistische Front National. Het maakt in Frankrijk felle discussies los en er is – omdat angst voor de politieke islam ook elders leeft – weinig reden om aan te nemen dat die tot Frankrijk beperkt blijven.

In deze film komt de islam echter niet ter sprake. Maar een bewijs van de ontregelende werking die Houellebecq kan hebben, is hij zeker. Al was het maar omdat, net als bij de publieke optredens van de schrijver Houellebecq, volstrekt onduidelijk blijft of de hoofdpersoon in de film nu zichzelf speelt in een fictieve situatie, of dat we kijken naar een autobiografisch document.

Het uitgangspunt van de film is immers een incident uit het werkelijke leven: Houellebecqs, tot op heden onopgehelderde, verdwijning uit het openbare leven, in 2011. Toen ging het gerucht dat hij was ontvoerd door criminelen die losgeld eisten.

We zien hoe de gevierde schrijver – die voor deze rol zijn valse gebit thuis lijkt te hebben gelaten – wordt ontvoerd door drie potige kerels, die hem ergens in een voorstad in een kamer aan het bed vastbinden. Aanvankelijk is het afzien voor de ontvoerde: er is niets te lezen en het ontbreekt de verstokte roker Houellebecq aan sigaretten. Maar de tijd doet zijn werk: hij schikt zich wonderwel in zijn positie, wordt deel van het aan de familie Flodder herinnerende huisgezin van de bandieten, eet zelfs gezellig mee aan tafel (ongare plofkip en frites). Wanneer de lankmoedige ontvoerders ook nog een prostituee op de kop weten te tikken, ontstaat een werkelijkheid die – na de overhandiging van het losgeld – Houellebecq bepaald met smart achterlaat.

Docudrama is een lastig genre en het moet gezegd dat regisseur Nicloux zijn verhaal ruimschoots geloofwaardig maakt. Of je de film moet zien, hangt vermoedelijk van je waardering voor Houellebecq in het algemeen af. Wie geen heil ziet in het briljant geschreven, verwoestende nihilisme van zijn romans, kan ook deze film aan zich voorbij laten gaan.