Grote steden willen schone lucht

Trajectcontroles, hoge parkeertarieven voor vieze auto’s – de grote steden willen minder viezigheid.

Een elektrische auto rijdt de nieuwe milieuzone binnen in de Utrechtse binnenstad.
Een elektrische auto rijdt de nieuwe milieuzone binnen in de Utrechtse binnenstad. Foto ANP

„De lucht in Amsterdam zal nooit zo schoon worden als op de Veluwe”, zegt de Amsterdamse wethouder Abdeluheb Choho (D66). Maar het kan stukken beter dan nu. „Het effect van de luchtkwaliteit op de gezondheid van mensen is groot. We weten dat de lucht bepalend is voor de levensontwikkeling van mensen.”

Met de andere wethouders van de vier grote steden schreef Choho onlangs een brief aan staatssecretaris Mansveld (Milieu, PvdA) om hulp te vragen bij het terugdringen van de luchtvervuiling. „Wij hebben u nodig om nog enkele hardnekkige probleemlocaties in onze steden op te lossen”, schrijven ze.

Tot vorig jaar kregen de steden miljoenen van het rijk voor hun milieubeleid. Vanaf dit jaar moeten ze het zelf betalen. Terwijl de aanwezigheid van roet, fijnstof en stikstofdioxide toch echt niet de schuld van de steden zelf is. „Er bestaan geen luchtgrenzen. Driekwart van de lucht in Amsterdam komt van buiten”, zegt wethouder Choho. Alle reden om „samen te werken” met het rijk. De brief aan Mansveld is bedoeld als „start van de discussie” later deze maand met de zeven grootste steden. Mansveld is alvast blij met de brief. „Leefbaarheid en gezondheid in binnensteden staan ook hoog op mijn agenda.”

Korting voor schone auto

De steden doen suggesties die niet bij alle automobilisten goed zullen vallen. Zo willen de steden dat er meer trajectcontroles komen op snelwegen in en langs de steden. „Er zijn de afgelopen jaren veertien trajectcontroles opgeheven en er zijn er nog maar zes over”, schrijven de wethouders. Ook willen de gemeenten toestemming het parkeren van relatief vieze auto’s duurder te maken. Zoiets gebeurt nu al door een commercieel parkeerbedrijf in Rotterdam. Bij de Lijnbaan krijg je met de schoonst mogelijke auto veertig cent per uur korting. Ook andere ideeën worden geopperd. Zo zouden binnen- én buitenlandse touringcars milieuvignetten moeten krijgen.

Het meest verwachten de steden van milieuzones. Als ze tenminste geld krijgen om die zones met camera’s te kunnen handhaven. Delen van de binnensteden zijn voor vrachtwagens nu al verboden. Zo mogen in het centrum van Utrecht vanaf dit jaar niet alleen geen oude vrachtwagens rijden, maar zijn ook oude personen- en bestelauto’s op diesel niet meer welkom. Ook Rotterdam moet eraan geloven. Sinds deze week geldt een vrachtwagenverbod op een deel van de drukke ’s-Gravendijkwal, en wethouder Pex Langenberg (D66) wil best een stapje verder gaan. „Rotterdam is na de oorlog gebouwd als een echte autostad, maar daar ondervinden we nu ook nadelen van. Rotterdammers leven één tot twee jaar korter dan de gemiddelde Nederlander, deels door de slechte luchtkwaliteit. Dat is onaanvaardbaar.” Wellicht gaat Rotterdam ook oldtimers verbieden. „Dat is een controversieel voorstel. Maar het is toch niet zo gek om te stellen dat je met een oldtimer beter bij de boer in Brabant kunt rijden dan in het centrum van Rotterdam.”

Dramatisch is de situatie zeker niet, bleek vorige maand uit onderzoek van staatssecretaris Mansveld. Zij signaleerde een „duidelijke afname” van het aantal mensen dat aan hoge concentraties vervuilende stoffen wordt blootgesteld. „In het algemeen kan gesteld worden dat het aantal locaties in Nederland waar mensen worden blootgesteld aan concentraties boven de Europese grenswaarden zeer gering is.”

Wel zijn er „schommelingen” in het aantal „knelpunten” in vooral de grote steden. Elke stad kent deze locaties. Amsterdam telt vier tot zeven plaatsen waar niet wordt voldaan aan de Europese norm voor stikstofdioxide. De drukke Prins Hendrikkade bijvoorbeeld, en de Stadhouderskade. „Daar kun je wat aan doen door bijvoorbeeld de verkeerslichten anders af te stellen”, zegt wethouder Choho. In Rotterdam is de situatie nijpender. „Natuurlijk ook door de haven”, zegt wethouder Langenberg. Zijn college heeft 11,7 miljoen euro vrijgemaakt, onder meer om de uitstoot van roet door het verkeer met 40 procent terug te dringen en het gemeentelijk wagenpark over drie jaar schoner te maken.

Bij de „cocktail van maatregelen” tegen de acute nood moeten we niet vergeten, zegt wethouder Choho, dat we in het algemeen toe moeten groeien naar een meer duurzame economie. „De wereld verandert. Grondstoffen worden schaarser. Olie zal straks weer duurder worden. We moeten toe naar een slimme en schone stad.”