Gepakt door Turkse politie, ‘maar ik deed niks illegaals’

Journalist in Turkije

Geerdink werd gisteren door de politie verhoord, verdacht van ‘propaganda’ voor de Koerdische PKK.

Drie jaar geleden hield Fréderike Geerdink (44) het werk als correspondent in Istanbul voor gezien. Ze wilde weg van de waan van de dag en zich verdiepen in de strijd van de Koerdische minderheid. Ongeveer eenvijfde van de Turkse bevolking is Koerd en werd lang onderdrukt. Dat is inmiddels stukken minder, maar nationalistische Turken spreken nog altijd liever van ‘Bergturken’ dan van Koerden, wat een manier is om te ontkennen dat de minderheid bestaat en recht heeft op een vorm van zelfbestuur.

Geerdink huurde een appartement in Diyarbakir, de grootste Koerdische stad in Turkije. De Nederlandse journaliste was ze zich ervan bewust dat ze risico’s liep. Sinds Koerden voorop gaan in de strijd tegen de Islamitische Staat (IS) in Irak en Syrië staan ze volop in de belangstelling. Maar een jaar geleden was het nog moeilijk verhalen over Koerden te verkopen. Geerdink lukte het. Onder meer door fanatiek te tweeten over haar werk, leven en het Turkse nieuws.

Dinsdagochtend tweette ze dat een acht man sterk gewapend arrestatieteam van de anti-terreurafdeling haar meenam naar het politiebureau. Ze werd beschuldigd van ‘propaganda maken voor een terreurorganisatie’. Wie Geerdinks werk kent, snapt dat dit slaat op de verboden Koerdische organisatie PKK. Geerdink wist dat ze in de gaten werd gehouden. „Ik heb me er nooit zorgen om gemaakt, want ik deed niets illegaals”, vertelt ze telefonisch, een paar uur nadat de anti-terreurpolitie haar weer naar huis heeft gebracht na uitgebreid verhoor. Zelfs toen ze onderzoek deed voor haar boek De jongens zijn dood (2014), over de legeraanval op een groep Koerdische mannen in het grensgebied met Irak waarbij 34 doden vielen, bleef ze bewust weg van de plek van het bombardement zelf. „Iedereen die daar kwam werd beboet, zelfs nabestaanden. Ik wist dat ik dan gewoon het land uitgezet zou worden.”

Na haar tweet, Geerdink heeft 25.000 volgers, verspreidde het nieuws zich razendsnel en tot in de hoogste kringen. Het oppakken van Geerdink viel samen met een bezoek van minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders aan Turkije. Hij kon zijn zorgen daarom gelijk „op indringende wijze” ter sprake brengen bij zijn Turkse collega Mevlüt Cavusoglu.

De overweldigende media-aandacht en diplomatieke druk lijken te hebben gewerkt. In een verklaring die de Turkse justitie daarna uitgaf wordt alleen van een verhoor als onderdeel van een onderzoek gesproken. Een niet nader genoemde persoon zou afgelopen najaar tot drie keer toe een aanklacht tegen Geerdink hebben ingediend omdat ze in tweets de reputatie van de Turkse staat schaadt en propaganda voor de PKK zou bedrijven.

Advocaat Ramazan Demir verdedigt in Turkije verschillende journalisten die worden vervolgd op verdenking van PKK-propaganda. Hij omschrijft wat Geerdink overkwam als een klassieke intimidatiemethode van de autoriteiten. Hij heeft Geerdink wel eens gewaarschuwd voor haar openheid op Twitter.

Is dat strategie? Volledige transparantie als wapen tegen eventuele beschuldigingen? Geerdink zegt van niet. „Ik voel gewoon een diepe behoefte tot het delen van dingen.”