Franchise

Ze worden uitgeknepen door Albert Heijn & Co., vinden ze

Foto’s ANP/iStock

Ahold ligt overhoop met zijn belangrijkste partners: de franchisenemers die hun winkels exploiteren. Het conflict is zo hoog opgelopen dat de franchisers nu naar de rechter stappen en miljoenen eisen, is vandaag bekend geworden.  Ze voelen zich benadeeld door Ahold op het gebied van prijzen, bonussen en kosten.

Maar de supermarkteigenaren van Albert Heijn zijn niet de enige die in de clinch liggen met hun moederbedrijf. Bij de Hema ruziën ze onder andere over de prijs die franchisers moeten betalen voor het brood en gebak. Bij Bakker Bart sleepten ondernemers vorige maand het moederbedrijf voor de rechter wegens oplichting. Bij DA vertrokken deze zomer 50 franchisenemers, omdat ze het niet eens waren over een nieuwe winkelformule. En het bedrijf achter speelgoedketen Top1Toys wacht een miljoenenclaim van voormalig franchiseondernemers omdat het misleidende vooruitzichten zou hebben gegeven over de te verwachten omzet en winstmarge.

Het rommelt in franchiseland. Wat is er aan de hand?

1. Franchise is enorm in opkomst

Franchises zijn bedrijven van individuele ondernemers die betalen voor een winkelformule. Nederland stikt ervan: Hema, Albert Heijn, Plus, Primera, Delifrance, Intersport, Multivlaai, in totaal zijn er 749 franchiseformules actief.

Die ondernemer betaalt om de formule te mogen gebruiken en lift mee op onder meer de reclame van het overkoepelende bedrijf. Neem broodjeszaak Subway: daar is de begininvestering ruim 200.000 euro, het entreegeld 10.000 euro en moet maandelijks 8 procent van de bruto-omzet én 4,5 procent reclametoeslag worden afgedragen. Ook is de franchisenemer zoals gebruikelijk gebonden aan allerlei voorwaarden over bijvoorbeeld inkoop en assortiment.

Het belang voor de Nederlandse economie is niet gering. In 2013 boekten de franchises een omzet van 31,5 miljard euro: 5,1 procent van het bbp.

2. Maar ondernemers zijn boos

Door onduidelijke contracten en onredelijk handelen van de franchisegevers zouden veel winkeliers in de financiële problemen komen. Zembla liet vorig jaar zien dat franchisenemers vinden dat ze erin zijn geluisd en misbruikt worden door vaak onaantastbare hoofdkantoren. De rooskleurige omzetcijfers die hen van tevoren zijn voorgespiegeld kloppen niet en ze worden opgescheept met onverkoopbare spullen.

Bij onder andere Hema, Bakker Bart, Albert Heijn en Top1Toys slepen de conflicten tussen franchisenemers en -gevers zich voort. Brancheorganisatie Vakcentrum bracht vorig jaar een kritisch onderzoek uit.

“De samenwerkingscontracten die ondernemers aangaan met formule-eigenaren worden steeds eenzijdiger. Hierdoor wordt hen de bewegingsmogelijkheid om te ondernemen, ontnomen. Ze worden letterlijk en figuurlijk in de tang genomen.”

Hoe vaak het in franchiseland fout gaat, is onbekend. Eigen schuld, stellen de franchisegevers doorgaans. “Dat het soms minder of zelfs slechter gaat, hoort simpelweg bij het ondernemerschap.”

3. Wat is de oplossing?

Een deel van de Kamer, belangbehartigers zoals Franchisenemers Alliantie Nederland en het Vakcentrum willen wettelijke bescherming voor de ondernemers. Volgens hen moeten franchisenemers zowel voor het afsluiten van het contract als tijdens de contractfase beter beschermd worden om misstanden en onevenwichtige contracten te voorkomen.

Minister Kamp is duidelijk geen voorstander van extra wetgeving. Hij schreef met zoveel woorden dat franchisenemers hun contracten maar goed moeten bestuderen en anders maar niet moeten tekenen.

Lees ook: Iedereen begint een franchise - wat kost dat?