Lezen wat Mark Zuckerberg ‘liket’

Facebook-oprichter gaat boeken promoten op zijn eigen sociale netwerk. Een revolutie voor de leesmarkt?

Illustratie Martien ter Veen

Meer boeken lezen in 2015. Als je Mark Zuckerberg heet is dit niet zomaar een goed voornemen. Je kunt het ook viral laten gaan. Toen de Facebook-oprichter in het nieuwe jaar op zijn eigen sociale netwerk meldde om de week een goed boek te gaan lezen, nodigde hij 30 miljoen contacten uit hem aan dit voornemen te houden. En mee te lezen. Zuckerberg begon zo een van de grootste boekenclubs van de wereld. En breidt en passant zijn macht uit naar de boekenmarkt.

Binnen twee dagen was de paperbackversie van het boek dat hij aanraadde – The End of Power van de Venezolaanse publicist Moisés Naím – uitverkocht op Amazon. Hoeveel exemplaren zijn verkocht, maakt de webwinkel niet bekend. Bij de grootste boekenverkoper van Nederland, Bol.com, werd The End of Power de laatste dagen ook opvallend vaak verkocht, zegt woordvoerder Marjolein Verkerk: „Dan heb je het over ongeveer tien keer zo vaak als in de voorgaande maanden. Het effect is duidelijk merkbaar.”

Mark Zuckerberg is de baas over een sociaal netwerk met wereldwijd ongeveer 1,3 miljard gebruikers. Zijn potentiële bereik is groter dan van welke boekenclub ook. Samen boeken lezen en bediscussiëren op sociale media is niets nieuws: dat gebeurt al jaren onder hashtags als #amreading en #bookclub op Twitter. Maar op deze schaal onder leiding van zo’n invloedrijk persoon als Zuckerberg, is het niet eerder gebeurd. Dat zal gevolgen hebben voor de boekenmarkt.

Matthijs en Oprah in het kwadraat

Het effect van populaire leesclubs en -panels is vaak erg groot. Zo belandt het boek dat door het tv-programma De Wereld Draait Door tot boek van de maand wordt benoemd, steevast in de toptien van best verkochte boeken. Maandblad HP/De Tijd becijferde in december dat een gemiddeld Boek van de Maand in de week na uitzending op vijf binnenkomt in de Bestseller 60, de wekelijkse verkooplijst van de Stichting CPNB. Als Matthijs van Nieuwkerk al zo’n effect heeft, zal Zuckerberg ook zijn sporen achterlaten in de bestsellerlijsten.

De boekentips die de Amerikaanse tv-presentatrice Oprah Winfrey gaf, hadden vooral invloed op de Amerikaanse boekenmarkt. Zij koos vaak voor werken met Amerikaanse thema’s als slavernij en burgerrechten. De keuze van Zuckerberg lijkt erop te wijzen dat hij vooral non-fictie gaat lezen, met internationale thema’s. Dat zou ook buiten de VS invloed kunnen hebben op verkoopcijfers.

Op zijn lijstje komen, zou weleens de nieuwe heilige graal voor uitgevers kunnen worden. „Hij kan ervan uitgaan dat hij de komende tijd heel wat boeken krijgt opgestuurd”, zegt literair agent Paul Sebes. „Maar wat je kunt doen om op zo’n lijst te komen is vrij beperkt.”

De lijstjes- en toptiencultuur in de boekenmarkt zal er in ieder geval niet minder op worden. In Nederland zal ook de strijd om vertalingsrechten van de boeken op de lijst heftiger worden. En omdat Zuckerberg een online publiek bedient, zal ook het aantal illegale downloads van zijn aanraders flink toenemen. Op torrentwebsites loopt het aantal downloads van The End of Power inmiddels ook op.

Leessuggesties zijn welkom

Zuckerberg lijkt niet heel vastomlijnde ideeën te hebben over hoe hij zijn nieuwe literaire invloed gaat aanwenden: „Onze boeken zullen gaan over het leren over nieuwe culturen, geloven, geschiedenis en technologie”, schrijft hij. Nogal breed. En: „Suggesties voor nieuwe boeken zijn altijd welkom.” In de reacties valt op hoeveel gebruikers de Koran aanbevelen.

The End of Power gaat over hoe economische, demografische en technologische trends zorgen dat machtsstructuren wereldwijd zullen afbrokkelen. Een interessante keuze voor iemand die praktisch monopolist is geworden op het gebied van sociale media.