Politiebegrafenis is harde politiek

Duizenden agenten in New York tonen onvrede met burgemeester tijdens rouwdienst gedode collega.

Een limousine voor familieleden van de doodgeschoten agent Wenjian Liu, gisteren bij de begrafenis in Brooklyn.
Een limousine voor familieleden van de doodgeschoten agent Wenjian Liu, gisteren bij de begrafenis in Brooklyn. Foto Reuters

‘Een heldenbegrafenis draait om verdriet. Niet om woede”, had NYPD-korpschef Bill Bratton zijn personeel op zaterdag gewaarschuwd. Maar het gezag van de hoogste agent van New York is afgebrokkeld, blijkt de ochtend erop. Een groot deel van de vele duizenden agenten die in Brooklyn de begrafenis bijwonen van de doodgeschoten agent Wenjian Liu, maakt van de uitvaart van hun collega een demonstratie tegen burgemeester Bill de Blasio, en indirect tegen Bratton.

Het rouwcentrum aan 65th Street in Brooklyn ligt in een buurt met vooral Chinese en Italiaanse migranten. Deze zondag is de plek het toneel van grootschalige ongehoorzaamheid van NYPD, het grootste politiekorps van de Verenigde Staten (50.000 agenten).

Het begint rustig en respectvol. De straat ziet zwart van vele duizenden geüniformeerde agenten, die in stemmige uniformen en witte handschoenen naar de plechtigheid zijn gekomen. Terwijl in het kleine rouwcentrum de familie afscheid neemt van Liu, stellen de agenten zich buiten in gelid op. Via een scherm volgen ze wat familieleden binnen over Liu (32) zeggen: hij was een plichtsgetrouwe werker, was net getrouwd, ging iedere dag vissen. Hij had een huis gekocht, niet ver van het rouwcentrum. Hij was, zoals steeds meer Chinezen in Amerika, een carrière bij de politie begonnen. Hij belde elke dag zijn vader om te zeggen dat hij veilig was.

Dan gebeurt het. Als derde spreker is burgemeester De Blasio aan de beurt. Zodra hij in beeld verschijnt om zijn grafrede uit te spreken, draaien grote groepen agenten zich om. Honderden, misschien een paar duizend, keren zich demonstratief af. Star kijken ze voor zich uit. De agenten wisselen blikken uit met collega’s die zich niet omdraaien, maar praten niet. Als De Blasio klaar is, volgt niet het gebruikelijke applaus, maar een kille stilte.

Het is de derde vernedering in korte tijd die de burgemeester van zijn politiekorps krijgt. Een deel van de NYPD keerde hem ook de rug toe tijdens de begrafenis van agent Rafael Ramos, een week eerder. Daarna volgde vorige week maandag eenzelfde scène bij de inauguratie van nieuwe rekruten. Het is telkens een minderheid die de burgemeester afvalt, maar het is wel een substantiële groep binnen de politie.

De onvrede bij de politie begon tijdens de protestacties in de stad, afgelopen zomer, na de dood van Eric Garner. Deze man werd door een agent in een wurggreep gehouden, waarna hij om het leven kwam. Zijn dood bracht het debat over politiegeweld van de eerste brandhaard Ferguson naar New York.

De Blasio stelde hierop raciale vooroordelen binnen de politie aan de kaak. Hij vertelde over de angst voor een politieconfrontatie van zijn zoon, die een zwarte moeder heeft. „Door onze geschiedenis”, zei De Blasio, „moeten we tegen elkaar blijven zeggen dat zwarte levens er ook toe doen.”

Die opmerking viel verkeerd bij de Patrolmen’s Benevolent Association (NYPBA), een conservatieve vakbond. Toen Ismaaiyl Brinsley de twee agenten op 20 december doodschoot, naar eigen zeggen uit wraak voor de dood van Garner, zei de NYPBA-voorzitter dat De Blasio „bloed aan zijn handen” had.

Agenten die De Blasio de rug toekeren, leggen na afloop hun daad verschillend uit. Een agent zegt dat hij zich niet beschermd voelt door de burgemeester, een ander voelt zich impliciet voor racist uitgemaakt. En er speelt nog iets: de bonden eisen een hoger loon voor agenten, en zijn daarover in een taai gevecht verwikkeld met het gemeentebestuur. Ook dat zet kwaad bloed.

Zo wordt de begrafenis van Liu harde politiek. De conservatieve tv-zender Fox News laat vakbondsman Pat Lynch bijna dagelijks campagne voeren tegen De Blasio, een door rechts gehate progressief. Lynch zegt na afloop van de begrafenis dat zijn agenten niet te ver zijn gegaan. „Het gebeurde niet binnen, maar buiten op straat. We hebben het recht dat te doen.”

De Blasio geeft in zijn speech signalen dat hij verzoening wil. „New York staat voor tolerantie, maar soms wordt de harmonie uitgedaagd. Laten we samenwerken en vrede sluiten.”