Hilfe! Ze blijven maar tegen islamisering demonstreren

Ook vanavond wordt er in Dresden en andere Duitse steden weer tegen islamisering gedemonstreerd. Dat leidt tot verdeeldheid binnen de gevestigde partijen. Hebben de demonstranten een punt, of zijn het racisten?

Een nieuw asielzoekerscentrum in de Berlijnse wijk Köpenick. foto reuters
Een nieuw asielzoekerscentrum in de Berlijnse wijk Köpenick. foto reuters

De politie in de Duitse hoofdstad zet zich vandaag schrap voor aangekondigde massale demonstraties van de Turkse gemeenschap en het Verbond tegen Racisme. Naar verwachting zullen meer dan tienduizend demonstranten de straat opgaan tegen ‘Bärgida’, de Berlijnse versie van de inmiddels beruchte Pegida-beweging uit Dresden. ‘Pegida’ is de afkorting van Patriotische Europäer gegen die Islamisierung des Abendlandes (Europese patriotten tegen de islamisering van het avondland). Onder die noemer demonstreert sinds 20 oktober vorig jaar elke maandag een toenemend aantal burgers tegen de immigratie van moslims in Dresden. Aan de laatste zogenaamde ‘avondwandeling’ op 22 december namen volgens de schatting van de politie 17.500 mensen deel. En ook vanavond wordt er weer gewandeld in Dresden.

Wir sind das Volk

Uit een opiniepeiling, midden vorige maand, blijkt dat 67 procent van de ondervraagde Duitsers het gevaar van een islamisering van Duitsland overdreven vindt. Toch zijn voor vanavond ook in andere Duitse steden als Leipzig en Keulen demonstaties aangekondigd, maar de grote massa trekt tot nu toe alleen de demonstratie in Dresden. Die is nadrukkelijk in de traditie geplaatst van de maandagavondwandelingen van de vrijheidsbeweging in de DDR in 1989. Ook nu is de leuze van de deelnemers ‘Wir sind das Volk!’ (Wij zijn het volk).

Juist hiertegen nam bondskanselier Angela Merkel (CDU) in haar nieuwjaarstoespraak in niet mis te verstane bewoordingen stelling. Twee weken geleden had Merkel ook al gezegd dat „er geen plaats is voor haatzaaien en belasteren van immigranten”. Maar nu sprak ze de burgers die de straat op gaan nadrukkelijk zelf aan. Merkel: „Vandaag roepen sommigen op maandag weer ‘Wij zijn het volk’. Maar eigenlijk bedoelen ze: jullie horen daar niet bij – vanwege jullie huidskleur of religie. Daarom zeg ik tegen allen die naar zulke demonstraties gaan: volg degenen niet die daartoe oproepen! Want te vaak zijn vooroordelen, is kou, ja, zelfs haat in hun harten!”

De felle uitspraak van de bondskanselier, befaamd om haar afwachtende houding, heeft vriend en vijand in Duitsland verrast. En heeft sindsdien een felle politieke discussie losgemaakt. Alle kreten van bijval en afkeuring leggen diepe verdeeldheid bloot tussen politieke partijen en ook binnen die partijen. En verwarring over de manier waarop met het massale protest moet worden omgegaan.

Het hoeft niet te verwonderen dat de aanvoerder van de rechts-populististische partij Alternative für Deutschland (AfD), Bern Lucke, Merkel verontwaardigd terechtwees dat zij „geen burgers moet bestempelen tot vreemdelingenhaters zonder naar hen geluisterd te hebben”. De Alternative heeft als enige partij aarzelend een luisterend oor voor de bezorgdheid van de burgers in Dresden. Alexander Gauland, de lokale aanvoerder van de partij in het parlement van de deelstaat Brandenburg, heeft zelfs een demonstratie bijgewoond. Immers, de samenstelling van de ‘avondwandelingen’ is gemêleerd. Er lopen zeker extreem-rechtse groepen en neonazi’s in de massa, maar zij houden zich aan de regel dat er geen antigrondwettelijke leuzen mogen worden geroepen. De meerderheid van de mensen bestaat naar het zich laat aanzien uit burgers uit het midden van de samenleving. Burgers die zich hebben afgekeerd van de gevestigde politieke partijen omdat zij vinden dat die geen oog heeft voor de belangen van de doorsnee burger. Volgens politicologen loopt hier het toekomstig electoraat van de AfD op straat. En dat maakt andere politieke partijen nerveus.

Verdeeldheid in CDU en SPD

Dat geldt met name voor de CSU, het rechtse zusje van Merkels CDU. Vicepartijvoorzitter Hans-Peter Friedrich (CSU) viel zelfs hard uit naar Merkel, wat zeer ongebruikelijk is. Volgens Friedrich speelt Merkel met haar koers de AfD en Pegida in de kaart. Uiteindelijk moest de leider van de CSU, de Beierse minister-president Horst Seehofer, eraan te pas komen om Friedrich eraan te herinneren dat een koersdiscussie niet handig is na Merkels enorme stembusoverwinning in 2013. Ondertussen gaan in Merkels CDU ook stemmen op van conservatieve bondsdagleden die vinden dat de burgers in Dresden een punt hebben. En ook binnen de SPD is men verdeeld. Terwijl de Bondsdagfractie Merkel bijviel vanwege de „heldere woorden over Pegida” liet partijleider en vicepremier Sigmar Gabriel eerder nog weten dat er weliswaar „radicalen en neonazi’s meelopen, maar dat er ook veel mensen zijn die onzeker zijn en meelopen omdat hun diffuse angsten te worden overheerst door vreemdelingen niet serieus worden genomen door de politiek”.