Euthanasie achter tralies: België heeft de primeur

De Vlaming ‘lijdt ondraaglijk’ in gevangenschap.

Foto Thinkstock

Hij was zelf de eerste om de diagnose te stellen: „Ik ben een gevaar voor de maatschappij”, verklaarde de Belgische gevangene Frank Van Den B. Hij werd ruim dertig jaar geleden ter beschikking gesteld na meerdere zedendelicten en de moord op een vrouw.

Aanstaande zondag krijgt de Belg Van Den B. datgene waarvoor hij jaren procedeerde: euthanasie. Hij is daarmee de eerste geïnterneerde die euthanasie wordt toegestaan wegens ‘ondraaglijk psychisch lijden’ in gevangenschap.

Van Den B., die vier maanden geleden van de Belgische justitie al toestemming kreeg, heeft nu een medisch specialist gevonden die de euthanasie wil uitvoeren. Komende vrijdag wordt hij overgebracht van de gevangenis in Turnhout naar de ziekenboeg van de gevangenis in de West-Vlaamse stad Brugge, omdat geen enkel regulier ziekenhuis wilde meewerken.

Weggestopt en vergeten

België heeft hiermee een primeur – euthanasie achter tralies – waarover vorig jaar al fel politiek debat ontstond.

„Waarom is Van Den B.’s lijden ondraaglijk? Omdat hij is weggestopt en vervolgens vergeten”, zei in september vorig jaar de socialistische senator Bert Anciaux. „België moet zich schamen.”

Van Den B.’s eerdere verzoeken tot speciale zorg leidden tot niets, omdat in België een groot gebrek is aan professionele opvang voor psychiatrisch zieke geïnterneerden.

„Zijn euthanasieaanvraag is het gevolg van een falend systeem”, vindt de internationaal vermaarde specialist Wim Distelmans, hoogleraar en palliatief arts aan de Vrije Universiteit Brussel.

„Er is therapie mogelijk, alleen niet in België”, zegt Distelmans vandaag in de Vlaamse krant De Standaard. Voor Van Den B. was er wel specifieke psychiatrische zorg in Nederland mogelijk, „maar de politiek besliste om hem daar niet naartoe te laten gaan”.

De intussen 51-jarige Van Den B., naar eigen zeggen „nog altijd worstelend met gevaarlijke seksuele fantasieën”, probeerde vier jaar geleden een plaats te krijgen in de Nederlandse Pompestichting, gespecialiseerd in zorg voor seksuele delinquenten. Hij was er welkom, maar de Belgische instanties lieten het niet toe, waarna Van Den B.’s advocaat de Belgische staat dagvaardde. Dat gebeurde zonder succes.

Van Den B. diende vervolgens de euthanasieaanvraag in, die vorig jaar door de Belgische justitie werd gehonoreerd.

Na zijn overplaatsing aanstaande vrijdag naar de Brugse gevangenis heeft Van Den B. 48 uur de tijd om afscheid te nemen van familie, waarna zondag de euthanasie wordt uitgevoerd.

Volgens palliatief arts Distelmans is de euthanasie-uitvoering „vooral een politieke verantwoordelijkheid”.

Al meermalen werd België op de vingers getikt door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens wegens nalatige psychiatrische zorg in gevangenissen.

Een euthanasieverzoek zoals dat van Van Den B. ligt volgens Nederlandse deskundigen niet voor de hand, omdat „in Nederland voor een psychisch zieke gedetineerde een traject van behandeling en therapie klaarstaat”.

In 1996 diende een in Nederland ter beschikking gestelde geïnterneerde wel een verzoek in naar een medisch en psychiatrisch onderzoek naar zijn ‘uitzichtloos en ondraaglijk lijden’. De geïnterneerde verloor het kort geding, waarin hij eiste dat de Nederlandse staat de kosten van het onderzoek op zich zou nemen.