Het is wachten op de volgende tragedie: de stuurloze vluchtelingenboten

Twee keer in één week werd er alarm geslagen vanaf volgepakte vluchtelingenschepen. Dat zijn geen incidenten, dat is een “gewetenloze vorm van chantage”, schrijft Marc Leijendekker. Voor nrc.nl tekende hij getuigenissen op.

De vluchtelingen aan boord van 'spookschip' Ezadeen.
De vluchtelingen aan boord van 'spookschip' Ezadeen. Foto AFP / Alfonso Di Vincenzo

Twee keer in één week werd er alarm geslagen vanaf volgepakte vluchtelingenschepen. In beide gevallen zou de bemanning het schip hebben verlaten. Reddingswerkers moesten in actie komen om de stuurloos drijvende boten met honderden mensen aan boord te redden. Dat zijn geen incidenten, dat is een “gewetenloze vorm van chantage”, schrijft NRC-redacteur Marc Leijendekker vandaag (€).

Blue Sky M en de Ezadeen

De eerste was de Blue Sky M, een schip onder Moldavische vlag. 970 mensen zaten aan boord, voornamelijk Syrische vluchtelingen. Twee dagen later: opnieuw alarm. De Ezadeen, onder de vlag van Sierra Leone, is in nood. Dit keer gaat het om 370 bootvluchtelingen, wederom voornamelijk Syriërs. Vrijdagnacht bracht de Italiaanse kustwacht de vluchtelingen aan land in de Zuid-Italiaanse havenstad Corigliano Calabro. Vandaag schrijft Marc Leijendekker, onze redacteur ter plaatse, een uitgebreide reportage (€). Speciaal voor nrc.nl tekende hij getuigenissen op van de comandante die het bevel voert over de haven, de burgemeester van de havenstad en een tolk die vertelt wat de kinderen op de boot hebben meegemaakt.

Foto AFP / Alfonso Di Vincenzo

Wachten op een nieuwe, grote tragedie

Leijendekker schrijft vandaag in nrc.next:

Mensensmokkelaars nemen steeds grotere risico’s met mensenlevens om steeds meer geld te verdienen. Gebruikten ze eerst kleine boten, nu persen ze honderden vluchtelingen samen in grote vrachtschepen. Het is wachten op een nieuwe, grote tragedie.

Comandante Francesco Perrotti, die het bevel voert over de haven, vertelde Leijendekker dat de mensensmokkelaars het schip bewust onklaar hadden gemaakt.

De brandstof was opgeraakt. Het schip was daardoor een prooi van de golven en dreef, zestig mijl voor de kust van Corigliano, langzaam deze kant op. Een vliegtuig van de marine had geconstateerd dat het schip in problemen verkeerde. Er is geprobeerd via de radio contact op te nemen, maar dat lukte de eerste keren niet. Pas na een paar keer antwoordde een vrouw die zei dat ze een van de vluchtelingen waren, en dat de bemanning was verdwenen - er zijn berichten die we nog moeten uitzoeken, dat ze met de enige reddingsboot van boord zijn gegaan.

Er stond een harde wind uit het noordoosten, vertelt Perrotti, en door de golven was het niet mogelijk om met een boot langszij te komen.

Toen zijn zes mensen van de Italiaanse kustwacht met een helikopter aan boord gebracht: drie van de kustwacht uit Taranto en drie uit Gallipoli. Zij ontdekten dat de motor van het schip onklaar was gemaakt, er was een groot houten blok zoals dat op schepen voor touwen wordt gebruikt, in gegooid. Toen werd assistentie gevraagd aan een schip van de IJslandse kustwacht, de Týr, dat in de buurt patrouilleerde in het kader van Triton, de Europese controle aan de buitengrenzen op zee. Toen is het heel langzaam hier de haven van Corigliano in gescheept.

Foto AFP / Alfonso Di Vincenzo

Geen opvangcentra

Dat was vrijdagnacht rond twaalf uur. Negen uur later waren vrijwel alle vluchtelingen al weer vertrokken naar opvangcentra elders in Italië. In Corigliano Calabro zijn geen opvangcentra. Acht minderjarigen die niet werden begeleid door ouders of familie zijn de enigen die in het stadje zijn achtergebleven - volgens de Italiaanse wet moet de burgemeester van de stad waar ze aankomen, zorgen dat minderjarige vluchtelingen een opvanghuis krijgen waar ook wordt gewerkt aan hun scholing. De acht zijn ondergebracht in het kerkelijke opvangcentrum voor kinderen met problemen, Maria Ausiliatrice.

Burgemeester: kinderen lijken in goede gezondheid

Burgemeester Giuseppe Geraci komt daar poolshoogte nemen. Hij vertelt dat de kinderen in goede gezondheid lijken te zijn - hij heeft zijn sigaret bewaard tot na het gesprek met hen. Een van hen zal waarschijnlijk op korte termijn vertrekken naar een oom in Milaan. Drie andere kunnen waarschijnlijk terecht in een speciaal opvangcentrum voor minderjarigen in Crotone. Voor de rest moet de komende dagen een oplossing worden gezocht. Hij zegt:

Wat mij ook opviel, is dat de vluchtelingen er veel beter uitzagen dan eerdere vluchtelingen uit Syrië. Dit waren duidelijk mensen uit de middenklasse. Met meer geld, beter geschoold, duurder gekleed. Er waren ook meer mensen bij die goed Engels spraken.

Foto Reuters / Antonino Condorelli

De kinderen van de boot

Politie-agenten moeten voorkomen dat journalisten proberen met de kinderen te praten. Ze zitten in het warme zonnetje een sinaasappel te eten - de vlakte hier, omringd door met sneeuw bedekte bergen, staat er vol mee. Op twee veldjes zijn leeftijdsgenoten aan het voetballen. Aan de zijkant staat een kerststal met uitgezaagde figuren, waaronder ook een paar Indianenmeisjes met een veer in de haarband.

Een Egyptenaar die hier al veertien jaar woont en heeft getolkt in hun gesprekken met hulpverleners, Mustafa Hamid, wil wel samenvatten wat de kinderen hebben verteld. Het zijn er acht, in de leeftijd van dertien tot zeventien jaar.

Ze komen allemaal uit Syrië en zijn door hun ouders naar Europa gestuurd, in de hoop dat ze daar een beter leven kunnen opbouwen. Een van hen wil voetballer worden, de andere arts. Ze hebben verteld dat ze twaalf dagen op zee hebben gezeten en dat er de laatste vier dagen geen eten en drinken meer was. Alles was op. Ach, ze zijn gewend aan de ramadan. Het is niet zo erg als ze een paar dagen moeten vasten. Het is hetzelfde als wanneer je in de woestijn bent, dan moet je ook accepteren dat er nauwelijks iets te drinken is. Of ze erg aangeslagen zijn na al die ontberingen? Kijk maar hoe ze daar zitten. Ze zijn tevreden. Het is veilig hier, hier is het geen oorlog, ontploffen geen bommen. Na alles wat ze in Syrië hebben meegemaakt, was dit een eitje.