Opinie

De detoxer is de nieuwe hedonist

De feestdagen zijn voorbij, dus gaan we massaal aan de detox. Het afstraffen van ongezond gedrag is het nieuwe hedonisme, zegt Floor Rusman.

Het nieuwe jaar is begonnen, en als ik het goed begrijp moeten we onszelf nu straffen voor ons bandeloze gedrag tijdens de feestdagen. Eind december al kwamen op Facebook uitnodigingen langs voor detoxweken in januari, en dit weekend zag ik in de kiosk tientallen tijdschriften met tips voor innerlijke reiniging, diëten en sportieve activiteiten.

Ik kocht een van die tijdschriften, dat gevuld was met recepten voor tijdens de detoxweek (zo schijnt een in de oven gebakken boerenkoolblad hartstikke lekker te zijn). Aangezien The Guardian laatst een vernietigend stuk publiceerde over de onzin van detoxen, vroeg ik me af hoeveel mensen hier eigenlijk aan meedoen. Zaterdag typte ik op Twitter ‘detox’ in en een dag later waren er twaalfduizend nieuwe tweets, allemaal van mensen die zichzelf wilden zuiveren na hun schaamtevolle overgave aan drank en vet.

Deze houding past in een bredere trend waarin ongezond gedrag wordt afgekeurd. Wie zegt dat hij een Whopper lekkerder vindt dan een biologische hamburger met gegrilde groenten, wordt ongelovig aangekeken. En niet alleen diëtende meisjes denken er zo over. Laatst zag ik twee mannelijke veertigers in pak die het broodje bij hun burger lieten liggen, omdat „je echt geen koolhydraten moet eten”.

De obsessie met gezondheid is een opvallende breuk met het recente verleden. Tien jaar terug was de Big Mac nog een geaccepteerd tussendoortje, mocht je roken in restaurants en werd er geblowd op schoolfeesten. Maar die tijden zijn voorbij. Na een paar hedonistische decennia is er een tijdperk van ascese aangebroken.

Betekent dit dat we teruggaan naar de calvinistische jaren vijftig, toen losbandigheid een zonde was, men maar eens per week vlees at en de premier volgens de overlevering zelfs aan bevriende staatshoofden alleen een mariakaakje serveerde?

Ik denk het niet. Die oude ascese hing, behalve natuurlijk met armoede, ook samen met een dieperliggende moraal: de overtuiging dat het individu niet zijn eigen verlangens voorop moet stellen. Het idee van de burger als consument die constant op zoek is naar behoeftebevrediging bestond toen nog nauwelijks.

Die moraal is in de nieuwe ascese afwezig. In het superfoodgeloof en de detoxobsessie staan dezelfde waarden centraal als in het ongezonde hedonisme, namelijk de zoektocht naar individuele bevrediging. In de vele tijdschriften en blogs over voeding wordt op een bijna pornografische manier geschreven over glanzende groenten en weldadige zaden, en de mensen die erin aan het woord komen hebben het uitsluitend over zichzelf en over hoe goed ze zich voelen.

Wat dat betreft is deze ascese een nieuw soort hedonisme: men is nog steeds op zoek naar genot en geluk, maar zoekt die in andere dingen. Niet meer in ribeyes en whisky, maar in quinoa en smoothies. Wat de bijbehorende houding betreft is er niets veranderd – behalve dan dat de nieuwe asceten zich moreel superieur voelen.