‘Brandweer rukt elke 12 min. uit voor automatisch brandalarm’

Dat meldde Alarmeringen.nl

illustratie martien ter veen
illustratie martien ter veen

De aanleiding

De boosdoener lijkt vaak onschuldig: de rook van een zwartgeblakerde pannenkoek in een zorginstelling is al genoeg om via een speciaal meldsysteem de brandweer in actie te laten komen. Die is het afgelopen jaar 45.000 keer – elke 12 minuten – uitgerukt vanwege een automatisch brandalarm, schreef Alarmeringen.nl vorige week op basis van eigen onderzoek. Het bericht werd door tal van media overgenomen.

Sjeest er daadwerkelijk elke 12 minuten ergens in Nederland een brandweerauto de kazerne uit, op weg naar een automatische brandmelding? We gaan het checken.

Waar is het op gebaseerd?

Alarmeringen.nl is een website die – de naam zegt het al – alle alarmeringen van hulpdiensten in Nederland bijhoudt. Die komen namelijk niet alleen in actie als iemand 112 belt, maar worden vaak automatisch gealarmeerd, via het zogeheten Openbaar Meldsysteem (OMS). Daar zijn alle gebouwen waar minder zelfredzame mensen aanwezig zijn verplicht op aangesloten. Als er dus een brandmelder piept in een kinderopvang, een gevangenis of in een zorginstelling dan ontvangt de meldkamer een melding en waarschuwt de benodigde hulpdiensten.

Die tweede melding – de alarmering vanuit de meldkamer – gaat voor de brandweer via het zogeheten P2000-netwerk, dat openbaar is. Deze melding kan alarmeringen.nl via een soort radiosignaal uit de lucht ontvangen, zegt oprichter Wilbert de Vries. Hij slaat de meldingen op in een database en ontdekte zo dat de brandweer in 2014 45.000 keer werd gealarmeerd voor een automatisch brandalarm.

En, klopt het?

De cijfers worden automatisch bijgehouden en zullen kloppen, de vraag is: rukt de brandweer ook daadwerkelijk bij iedere automatische brandmelding uit? Nee, zegt De Vries, die toegeeft dat zijn bericht verwarring stichtte. Hij belde na publicatie dan ook enkele media om het uit te leggen.

Maar hoe zit het dan wél? „Bij het merendeel van de instellingen wordt tegenwoordig na een automatische melding eerst ter verificatie gebeld naar het adres waar het alarm is afgegaan”, vertelt Diemer Kransen van Brandweer Nederland. De instelling heeft dan één minuut tijd om de telefoon op te nemen, en twee minuten om te controleren of er daadwerkelijk iets aan de hand is. Als het alarm nog binnen deze zogeheten verificatietijd wordt afgemeld, blijven de brandweerlieden thuis.

Hoe vaak automatische meldingen op tijd worden afgemeld, is niet bekend, zegt Kransen, die onderzoek doet naar loze meldingen. Uit cijfers van 2011 blijkt dat de brandweer in 94 procent van de gevallen voor niets uitrukt, als het gaat om automatische brandmeldingen, vertelt Kransen. „Veel loze meldingen worden bijvoorbeeld veroorzaakt door onvoldoende onderhoud aan de installatie of verkeerd gebruik zoals een aangebrande tosti of roken onder een melder.” Ook is niet altijd iemand aanwezig om het alarm te verifiëren.

Wat we wél weten, is dat het verificatietelefoontje helpt om het nodeloze uitrukken terug te dringen. Dekkende landelijke cijfers ontbreken, maar uit onderzoek van de brandweer blijkt dat in 10 onderzochte veiligheidsregio’s waar de verificatie is toegepast het aantal nodeloze uitrukken sindsdien met 32 procent is afgenomen.

Volgens Kransen zal dat percentage in andere veiligheidsregio’s niet heel erg afwijken. Hij schat daarom dat de brandweerlieden in zo’n 70 procent van de gevallen in actie komen na een automatisch brandalarm; dat zou neerkomen op één inzet per 17 minuten.

Conclusie

De brandweer kreeg het afgelopen jaar zo’n 45.000 keer een automatisch brandalarm binnen, maar rukte niet iedere keer ook daadwerkelijk uit. Dekkende landelijke cijfers ontbreken, maar Diemer Kransen van Brandweer Nederland schat dat de brandweerlieden in zo’n 30 procent van de gevallen in de kazerne bleven. We beoordelen de stelling daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langs komen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt