Palestijnse aanmelding bij Strafhof pijnlijk voor Israël

Onzeker is nog of Palestina’s aanmelding bij het Strafhof wordt gehonoreerd. Maar Israël maakt zich wel zorgen.

Rook boven Gaza na een luchtaanval van Israël afgelopen zomer.
Rook boven Gaza na een luchtaanval van Israël afgelopen zomer. Foto EPA

De vredesonderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen waren al mislukt. En op Oudejaarsdag slaagden de Palestijnen er niet in om een resolutie aangenomen te krijgen bij de VN-Veiligheidsraad die opriep tot een einde aan de Israëlische bezetting.

Maar de Palestijnen wilden toch iets doen om voortgang te boeken bij hun zoektocht naar een eigen staat. Daarom tekende de Palestijnse president Abbas, nog op dezelfde dag als de mislukte VN-resolutie, achttien internationale verdragen.

De Palestijnen verplichten zich onder meer om vrouwenrechten te respecteren, gevaarlijke stoffen verantwoord op te slaan en geen clustermunitie te gebruiken.

Maar het meest in het oog springt de Palestijnse aanmelding bij het Internationaal Strafhof in Den Haag.

1 Welke landen hebben zich aangesloten bij het Strafhof?

In totaal zijn er 122 landen aangesloten, waaronder alle EU-lidstaten. Israël en de Verenigde Staten zijn geen partij, zomin als China, India, Rusland en de meeste landen in het Midden-Oosten. Israël en de Verenigde Staten vrezen dat hun politici en militairen onderhevig zouden kunnen zijn aan politiek gemotiveerde vervolging.

2 Staat vast dat het Strafhof zich bevoegd acht te oordelen over mogelijke oorlogsmisdaden in het Israëlisch-Palestijnse conflict?

In april 2012 verwierp de aanklager van het hof een eerdere erkenning van het Strafhof door de Palestijnen, omdat Palestina geen land is. Een half jaar later werd Palestina uitgeroepen tot waarnemerstaat bij de Verenigde Naties. Inmiddels heeft het hof laten weten dat dat voldoende is om de aanvraag te honoreren.

3 Heeft het hof jurisdictie in Israël?

Nee. Mocht het hof een Israëliër veroordelen, dan is het niet bij machte om Israël binnen te gaan en de persoon in kwestie te arresteren.

4 Staat vast dat het hof zal overgaan tot vervolging van Israël?

Nee. Zo is het de vraag of door Israël gepleegde misdaden ernstig genoeg worden bevonden om in behandeling te worden genomen. Bovendien: als het hof zich met de Israëlisch-Palestijnse kwestie inlaat, moet het een oordeel vellen over de gehele structuur van de Israëlische bezetting. Het is de vraag of het hof daarvoor voelt.

5 Waarom verzetten Israël en de Verenigde Staten zich zo tegen de Palestijnse aanmelding?

Israël vreest de vervolging van soldaten, bedrijven, ambtenaren en politici die zich schuldig zouden maken aan oorlogsmisdaden. Mensenrechtenorganisaties Amnesty International en Human Rights Watch hebben uitgebreid Israëlische oorlogsmisdaden gedocumenteerd, vooral in de Gazastrook. Israëls operatie ‘Gegoten Lood’ in Gaza, in 2008/2009, vormde de aanleiding voor de Palestijnse aanmelding bij het Strafhof. Ook de illegale Israëlische nederzettingen gelden als oorlogsmisdaad.

De VS verzetten zich tegen elke vorm van wat zij zien als ‘unilateralisme’. Vrede tussen Israël en de Palestijnen, zeggen zij, kan alleen voortkomen uit bilaterale besprekingen.

6 Nemen Israël en de VS stappen om de Palestijnen op andere gedachten te brengen?

Het ligt voor de hand dat Israël zich bezint op ‘strafmaatregelen’ zoals het uitbreiden van nederzettingen en het niet uitbetalen van belastingopbrengsten die Israël voor de Palestijnen collecteert. Premier Netanyahu heeft het hof al opgeroepen Palestina niet te erkennen als deelnemende natie. Ook heeft hij gezegd dat de beslissing van de Palestijnen zich bij het hof aan te melden weleens op henzelf zou kunnen terugslaan. Zo verwijst hij naar het afschieten van raketten door Hamas op de Israëlische burgerbevolking. Inderdaad zouden de Palestijnen door deze stap te zetten ook zelf voorwerp kunnen worden van strafrechtelijk onderzoek.

De VS kunnen de financiële hulp aan de Palestijnse Autoriteit, à 330 miljoen euro per jaar, opschorten.