Nooit president, maar een baken voor de Democraten

Mario Cuomo (1932-2015)

Gouverneur van New York

Mario Cuomo vormde lang het ideologische kompas voor de Amerikaanse Democraten.

Zes uur voordat de Democratische gigant Mario Cuomo (82) donderdagavond stierf, werd zijn zoon Andrew Cuomo voor de tweede keer geïnstalleerd als gouverneur van de staat New York. Met de dood van Mario Cuomo komt er een einde aan de sterkste politieke dynastie na die van de familie Bush, de Clintons en de Kennedy’s.

Mario Cuomo was tussen 1983 en 1995 gouverneur van New York. Hij genoot vooral faam in zijn eigen partij als het progressieve geweten. In tijden dat de Democraten het niet meer wisten, hield hij de partij bij de les. In die zin lijkt hij op de huidige senator Elizabeth Warren, die haar eigen partij nu verwijt linkse idealen te hebben verwaterd. De Democratische partij, die er altijd mee worstelt om macht en ideeën te verbinden, heeft een zwak voor mensen als Cuomo en Warren. Cuomo’s overlijden komt daarom als een dreun aan.

Mario Cuomo was de zoon van Italiaanse immigranten, en groeide tijdens de economische crisisjaren van de jaren dertig op in het armoedige Queens. Zijn vader had daar een winkeltje, en Mario Cuomo droomde van een carrière als honkballer. Toen hij een bal tegen zijn hoofd kreeg en gewond raakte, moest hij die wens opgeven. Hij studeerde rechten, en werd buurtactivist.

In 1977 deed Cuomo een vergeefse poging om burgemeester van New York te worden. Hij verloor van Ed Koch, maar werd landelijk bekend om zijn vooruitstrevende ideeën. Zo wilde hij de doodstraf afschaffen, en kwam hij op voor de onderklasse in de stad. Vijf jaar later lukte het hem gouverneur te worden.

Tijdens de Democratische Conventie van 1984, in San Francisco, mocht Cuomo de keynote address uitspreken, de speech waarmee de presidentskandidaat wordt aangekondigd. Vaak zijn dit de sprekers die een partij ideologisch kleur proberen te geven, denk aan Barack Obama in 2004.

In 1984 was dat hard nodig. De Democraten stonden er hopeloos voor, en hadden met Walter Mondale een grijze muis als presidentskandidaat gekozen.

Cuomo stelde niet teleur. Hij weerlegde de visie van president Ronald Reagan, die Amerika als „een stralende stad op een heuvel” afschilderde. Cuomo vertelde het verhaal van een stad met twee kanten: een blinkend deel, en een vergeten deel. „Daar zijn meer armen dan ooit, ouderen rillen in kelders, mensen slapen er op straat, in de goot, waar je geen glitter ziet.”

De speech beïnvloedde de verkiezingen niet: Mondale verloor in 49 van de 50 staten. Maar voor decennia hielp Cuomo de koers van zijn partij bepalen. Bill Clinton en Barack Obama (in 2012) legden de nadruk op de economische nood van de gewone man. Het motief van ‘twee Amerika’s’ komt in talloze Democratische speeches terug.

Ondanks zijn torenhoge ambities heeft Mario Cuomo nooit het hoogste politieke ambt gezocht. Hij was niet alleen ambitieus, maar ook een aartstwijfelaar. Cuomo was de topfavoriet voor deelname in 1992, maar hij miste het vliegtuig om zich op tijd in te schrijven voor de voorverkiezingen.

Cuomo’s zoon Andrew wordt vaak genoemd als presidentskandidaat in 2016. Hij speculeert er veel over. Anders dan zijn vader is hij pragmatisch. Hij neemt vaak afstand van de progressieve partijvleugel. Mario Cuomo was een onhandige politicus die alom geliefd werd. Andrew Cuomo is geslepener en minder populair, maar wellicht effectiever dan zijn vader.