Huisarts aan het begin van de euthanasiewetgeving

Het is begin jaren zeventig als dorpsdokter Truus Postma in het Friese Noordwolde wordt achtervolgd door journalisten van de Engelse BBC en een Japanse televisiezender. Als de huisarts haar kinderen naar school brengt, hangen fotografen in de coniferen. Ze jagen op een zeer controversieel verhaal. Want waarom heeft Postma euthanasie gepleegd bij haar eigen moeder?

Margina Grevelink (78) was ernstig ziek. Ze woonde in het Noordwoldse verzorgingshuis Mariënhof. Een tijdschrift lezen kon niet meer. Wel bladeren, geen letter kunnen opslaan. Naar buiten staren zonder iets te zien. Grevelink wilde niet meer, maakte ze haar dochter meerdere keren duidelijk. Die roep wilden Truus Postma en haar man Andries, ook huisarts, niet negeren. Op 19 oktober 1971 trokken ze met meerdere ampullen morfine naar het verzorgingshuis. Truus Postma vervulde zelf de laatste wens van haar moeder.

De vrouw die haar moeder doodde wordt herinnerd als lief en rustig. Eigenlijk niet het type om op de barricaden te staan. Maar ja, daar werd ze dan ook door anderen op gezet. De geneesheer-directeur van het verzorgingshuis maakte melding van de euthanasie, het Openbaar Ministerie besloot tot vervolging over te gaan. Dat lekte uit via De Telegraaf, dat uitpakte met het nieuws dat een huisarts werd vervolgd voor de euthanasie bij haar eigen moeder. Het begin van een mediahype, maar vooral de start van een brede maatschappelijke discussie over een waardig levenseinde.

Collega-huisartsen zeiden in die tijd dat ze het ‘slimmer’ had moeten aanpakken. Als Postma de geneesheer-directeur van het verzorgingshuis niet had geïnformeerd, was de euthanasie voor altijd een familiegeheim gebleven, zoals de bedoeling was. Dat gebeurde wel vaker, verklaarden vijftien Friese huisartsen als steunbetuiging; ze hadden allemaal hun doodzieke patiënten wel eens geholpen. Een Fries actiecomité haalde meer dan 2000 handtekeningen op als steunbetuiging. Uit het hele land kreeg Postma bijval. De rechter toonde begrip in het ‘Leeuwarder euthanasieproces’ en gaf Postma een symbolische straf: één week voorwaardelijke celstraf.

Het Friese actiecomité mondde uit in de oprichting van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde, een club die nog steeds bestaat en sterk is gegroeid. In 2002 werd de euthanasiewet aangenomen, die in bepaalde gevallen euthanasie legaliseert. Het is de uitkomst van een discussie die begon met de euthanasie van Margina Grevelink.

    • Enzo van Steenbergen