Vluchtelingen blijven komen

Als Europa in 2015 voor één uitdaging staat, dan is het wel de humanitaire ramp aan de zuidgrens. In de Middellandse Zee verdronken volgens cijfers van vluchtelingenorganisatie UNHCR vorig jaar drieduizend vierhonderd en negentien migranten. Dat zijn mensen wier lot en identiteit bekend zijn. Het dark number zal vele malen hoger liggen.

De zuidelijke Europese grens is volgens UNHCR de dodelijkste oversteek ter wereld. Vorig jaar scheepten zich 207.000 mensen in om de Middellandse Zee over te steken. Drie keer zoveel als in het vorig jaar recordjaar, 2011, ten tijde van de Libische crisis. Daar zijn de conflicten in Syrië, Irak en Oekraïne bijgekomen. De bijna duizend voornamelijk Syrische vluchtelingen die zich deze week aan boord bevonden van het ronddolende vrachtschip Blue Sky M, illustreren het drama. Hetzelfde geldt voor het stuurloos drijvende vrachtschip Ezadeen, met daarop honderden migranten die de Italiaanse kustwacht vandaag tracht te redden. Inmiddels zijn er vier miljoen Syrische vluchtelingen gehuisvest in de regio. UNHCR zou de 100.000 zwaksten het liefst elders in de wereld, in verzorgingsstaten, onderbrengen.

Het aantal migranten dat asiel vraagt, zal blijven stijgen. In Nederland huisvestte het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) op de peildatum 9 december 24.761 vluchtelingen. Dat is 6 procent van de spontane Europese toestroom. Bijna 70 procent vraagt onderdak in Duitsland, Zweden, Frankrijk of Italië. In 2013 vroegen in totaal 335.380 migranten asiel aan in Europa. In de eerste helft van 2014 waren dat er al 216.289. De trend wijst op een verdubbeling.

De druk op Nederland en Europa groeit. Staatssecretaris Teeven (Justitie, VVD) pleit in Brussel, voorlopig vergeefs, voor een verdeelsleutel, bij voorkeur op basis van bevolkingsdichtheid.

Intussen valt het migratiebeleid van de Europese Unie zelf zachtjes uiteen. De bewaking van de zeegrenzen is naar een lager niveau teruggebracht. Het binnen de EU uitwijzen van asielzoekers naar het ‘land van eerste opvang’, volgens de zogeheten Dublin-verordening, is in crisis. De opvang in Griekenland en Italië is zo bedroevend dat rechters die landen voor kinderen en zwakkeren te gevaarlijk vinden.

Het kabinet staat voor de vraag of het uitgeprocedeerde asielzoekers permanente opvang in de vorm van ‘bed, bad en brood’ moet bieden. Het zou de kosten van het beleid nog verder opdrijven – nu kost een asielzoeker per persoon 25.000 euro, exclusief rechtsbijstand. Asiel: de toestand zal in 2015 nog verslechteren.