Moeder in een huisje in de tuin laten wonen, het kan vanaf nu

Participatiesamenleving, het woord is al bijna versleten, maar in veel nieuwe regels die vandaag ingaan zie je het idee terug. Het kabinet-Rutte II drukt nu echt zijn stempel op ehm... bijna iedereen.

Een bijgebouwtje op het erf bouwen om mantelzorg te verlenen aan familie of andere naasten wordt makkelijker: ook een gevolg van de participatiesamenleving. Foto Merlin Daleman
Een bijgebouwtje op het erf bouwen om mantelzorg te verlenen aan familie of andere naasten wordt makkelijker: ook een gevolg van de participatiesamenleving. Foto Merlin Daleman

Wie te maken heeft met regelingen voor huishoudelijke hulp, kinderbescherming en jeugdreclassering, is er als het goed is intussen op voorbereid: vanaf 1 januari voert de gemeente de regie over deze vormen van bijstand en begeleiding. Dat hoeft niet direct te leiden tot verandering in de dagelijkse praktijk – dat hangt af van de inschatting van de gemeente. De afgelopen maanden moesten zij individuele inschattingen laten maken, al dan niet door ‘gezinsregisseurs’.

Met deze decentralisaties drukt het kabinet-Rutte II ruim twee jaar na zijn aantreden nu echt zijn stempel op de samenleving. Zorg, begeleiding en werk voor bijstandsgerechtigden of gehandicapten worden geregeld door de overheidslaag die het dichtst bij mensen staat.

De gedachte is dat dit leidt tot ‘maatwerk’: mensen krijgen de hulp waar ze het meeste baat bij hebben, zonder dat de overheid er meer geld aan besteedt dan nodig is. Bovendien kunnen eigen initiatief en zelfredzaamheid er volgens Rutte II door worden gestimuleerd. Ook zullen er meer verschillen zijn tussen gemeenten, die immers zelf over de besteding van hun budget gaan. Ze krijgen daar meer geld voor, maar minder dan het Rijk er nu aan besteedt.

Dit is allemaal deel van de ‘participatiesamenleving’: de leer van het kabinet die voorschrijft dat mensen zo veel mogelijk (onderling) zelfredzaam moeten zijn.

Ook andere veranderingen ademen de geest van liberalisering en vereenvoudiging – soms zit het in kleine dingen. Mensen en bedrijven kunnen vanaf begin 2015 bijvoorbeeld eenvoudiger aan- of uitbouwen, bijgebouwen plaatsen of kleine bouwwerken aan de achterkant van een gebouw plaatsen. Tot 4 meter aanbouw is geen vergunning meer nodig – dat was 2,5 meter. Een bijgebouwtje op het erf bouwen om mantelzorg te verlenen aan familie of andere naasten wordt makkelijker: ook een gevolg van de participatiesamenleving. Kort gezegd: soepelere en simpelere regels geven mensen en bedrijven volgens het ministerie van Infrastructuur en Milieu „meer ruimte voor eigen initiatief en innovatie”.

Taxichauffeurs kunnen onbeperkt nachtdiensten gaan draaien, de regels voor rijtijden worden geschrapt, en de normen voor rust worden soepeler. Zowel chauffeurs in loondienst als zelfstandigen moeten dagelijks minimaal tien uur rust hebben, maar mogen dit drie keer per twee weken inkorten tot acht uur per dag. Handig voor de administratie.

Nog meer innovatie: ondernemers van buiten de Europese Unie kunnen vanaf dit jaar een verblijfsvergunning van een jaar krijgen om een bedrijf in Nederland te starten. Staatssecretaris Teeven wil meer buitenlands talent aantrekken – alleen talent.

Hier en daar worden wat rechten bijgepunt. Ouderschapsverlof wordt wat soepeler (zo hoef je niet meer één jaar in dienst te zijn om het bij je werkgever aan te vragen). Het bevallingsverlof van moeders bij een langdurige ziekenhuisopname van haar pasgeboren kind wordt verlengd. Straks mag het bevallingsverlof vanaf de zesde week na de bevalling in deeltijd opgenomen worden over een periode van maximaal 30 weken. Bij overlijden van moeder bij de geboorte gaat het bevallingsverlof over naar haar partner.

Sommige regels worden moderner. Particulieren kunnen vanaf dit jaar bij de gedwongen verkoop van een huis een bod doen via internet. De notaris bepaalt via welke website kopers kunnen bieden.

Zo’n anderhalve eeuw nadat de klokken in het hele land werden gelijkgezet, komt er dit jaar ook een geheel uniforme bewegwijzering. De nieuwe Nationale Bewegwijzeringsdienst gaat die uitvoeren voor alle 411 wegbeheerders in Nederland.

Het toezicht op de advocatuur wordt ook vernieuwd. De Nederlandse Orde van Advocaten krijgt een intern college van toezicht dat de eisen bepaalt waaraan het toezicht op alle advocaten moet voldoen.

En oh ja, behalve de jaarlijkse fiscale en sociale aanpassingen is er nog een serie tariefwijzigingen. Als je voldoet aan de normen voor huurtoeslag, kun je vanaf 1 januari een woning huren voor 710,68 per maand – dat was 699,48 euro.

Paspoorten en identiteitskaarten worden gemiddeld 20 cent duurder dan in 2014. Het kan per gemeente verschillen, maar globaal moet je rekenen op zo'n 67 euro voor een paspoort dat tien jaar geldig is, en op 53 euro voor een identiteitskaart.

Sommigen tarieven dalen, zoals de thuiskopieheffingen, waaruit compensatie wordt betaald aan auteurs en artiesten voor het kopiëren van muziek en films uit legale bronnen voor privégebruik. Ze gaan met 30 procent omlaag. Dit betekent volgens het ministerie een heffing van 3,50 euro op onder meer desktop-pc’s, notebooks en smartphones. Bij de aanschaf van een cd-rom of dvd geldt het laagste tarief: 0,02 euro.

Telefoongidsen, catalogi, dienstregelingen, theaterprogramma’s en gebruiksaanwijzingen worden niet langer auteursrechtelijk beschermd: informatie daaruit mag voortaan letterlijk worden overgenomen.

En tot slot zijn er de nieuwe grenzen aan het salaris van nieuwe topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector. Zij mogen voortaan niet meer dan 100 procent van het ministerssalaris verdienen, maximaal 178.000 per jaar. Alleen: voor de zorg en de woningcorporatiesector weigeren de ministers Schippers en Blok (beiden VVD) die op de valreep van 2014 doorgevoerde wetswijziging dit jaar al door te voeren.