Journalisten langer in de cel

Drie journalisten van Al Jazeera kwamen gisteren voor de rechter. Die bepaalde dat er een nieuw proces moet komen.

Meer dan een jaar na hun arrestatie krijgen de drie journalisten van Al Jazeera English in Egypte een nieuw proces. Het hof van beroep in Kairo heeft dat gisteren beslist.

Mohamed Fahmy, Peter Greste en Baher Mohamed werden in juni vorig jaar tot zeven en tien jaar cel veroordeeld wegens het verspreiden van valse informatie, het beschadigen van het imago van Egypte en steun aan de Moslimbroederschap. Andere beklaagden, onder wie de Nederlandse journaliste Rena Netjes, werden bij verstek tot vijftien jaar cel veroordeeld.

Het vonnis in beroep is tegelijk goed en slecht nieuws voor de journalisten en hun families. Het eerste proces was die naam niet waardig. De openbaar aanklager maakte de beschuldigingen op geen enkel moment hard. Dat de rechters in beroep dat hebben ingezien is op zich een goede zaak.

Maar een nieuw proces betekent ook dat Fahmy, Greste en Mohamed opnieuw voor onbepaalde tijd achter de tralies blijven. De rechtbank heeft namelijk niet de vrijlating bevolen in afwachting van het proces, en wanneer dat zal plaatsvinden is onzeker.

„Het is goed maar niet goed genoeg”, zei Mohamed Fahmy’s broer Adel na afloop. „Wij hebben het laatste jaar geleerd om heel voorzichtig te zijn met hopen, maar we hadden toch gehoopt dat zij vandaag zouden vrijkomen, al was het voorwaardelijk en met een reisverbod.”

Ze hoopten op gratie

De families hadden ook hun hoop gericht op een gratieverlening door president Sisi. Die sprak in november in een interview met France 24 over die mogelijkheid. Maar gratie is alleen mogelijk als alle rechtsmiddelen zijn uitgeput. Met het nieuwe proces wordt de rechtsgang juist verlengd en kan Sisi wettelijk gesproken niet tussenbeide komen.

Er is nog een andere mogelijkheid. In november werd een wet goedgekeurd die het mogelijk maakt dat buitenlanders hun straf in eigen land uitzitten. De Australiër Peter Greste maakt een goede kans om op die manier vrij te komen. Fahmy heeft de dubbele Canadees-Egyptische nationaliteit, Baher Mohamed alleen de Egyptische.

„Onze advocaat heeft de aanvraag ingediend”, zegt Adel Fahmy, „maar de wet zegt niets over de dubbele nationaliteit. De bal ligt in het kamp van de regering.”

De veroordeling van de journalisten zorgde vorig jaar internationaal voor grote verontwaardiging. Afgelopen maandag, op de eerste verjaardag van hun arrestatie, is opnieuw wereldwijd actie gevoerd voor hun vrijlating: op straat voor de Egyptische ambassades in verschillende landen en op sociale media.

Er was hoop dat de veroordeling in beroep ongedaan zou worden gemaakt, omdat er sprake lijkt te zijn van toenadering tussen Egypte en Qatar. Vorige week ontving de Egyptische president Sisi de emir van Qatar. Qatar, de thuisbasis van Al Jazeera, gold als de voornaamste regionale bondgenoot van de Moslimbroederschap, die vorige zomer door legerleider Sisi de macht ontnomen werd. Veel leiders van de Moslimbroederschap hebben sindsdien hun toevlucht gezocht tot het Golfstaatje. In september vroeg Qatar al aan zeven leiders om het land te verlaten.

Tijd voor een filmscenario

Belangrijk voor de opgesloten journalisten was ook de beslissing van Qatar, daags na de ontmoeting met Sisi, om Al Jazeera Mubasher Misr (‘Al Jazeera live, Egypte’) te sluiten. Dat is een 24-uur-nieuwszender, gespecialiseerd in Egypte, die het voorbije anderhalf jaar onophoudelijk propaganda heeft uitgezonden tegen het nieuwe regime van Sisi.

Mohamed Fahmy zit ondertussen niet stil. Hij heeft een filmscenario geschreven over hun lotgevallen, en hij werkt aan een boek in samenwerking met Amal Clooney. De Brits-Libanese echtgenote van filmster George Clooney is als advocate gespecialiseerd in internationaal recht, en zij staat Fahmy bij met juridisch advies en diplomatiek lobbywerk. Fahmy heeft ook van de autoriteiten gedaan gekregen dat hij mag trouwen met zijn verloofde Marwa. Zij hopen dat Fahmy dan een vrij man zal zijn. Als dat niet doorgaat, trouwen ze in de gevangenis.