De dag van je ex

Vorig jaar riep nrc.next 2 januari uit tot ‘Dag van je Ex’. Ik schreef toen een stukje over wat stukgelopen was. Inmiddels ben ik twee en een halve ex verder. Die halve is voor een twijfelgeval. Voordat het ‘uit’ kan, moet je immers eerst zeker weten of het ‘aan’ is.

Misschien dat het woord ‘ex’ aan een bredere definitie toe is, want met de seriële monogamie van nu krijg je veel verschillende relaties en die laten veel verschillende soorten scherven achter. Bij dezen munt ik ‘de ex-ex’ voor die ene grote ex, die ex die ‘leuk-leuk’ was en waar het nog altijd over gaat. De semi-ex is voor de halven en ‘sexit’ voor de scharrels die je niet meer ziet. Zoiets.

Als tiener leerde ik de liefde vooral kennen dankzij het leeslijstboek De ondraaglijke lichtheid van het bestaan van Milan Kundera. Het lukt arts Tomas niet om bij één vrouw te blijven. Ook kunstenaar Sabina wil altijd meer minnaars dan ze tevreden kan houden. Want: Einmal ist keinmal (zoiets als: één ei is geen ei). Ieder mens moet namelijk in het reine komen met de wetenschap dat hij maar één leven heeft. Vandaar dat het leven in zoveel mogelijk overgangsfases wordt opgedeeld: met rituelen kaderen we de tijd, maken we hoofdstukken aan. We gaan van kind naar tiener, zeggen dat er na een studie ‘een nieuwe fase aanbreekt’. We benoemen seizoenen, zodat ze voorbijgaan en weer terugkeren, 2015 sluit 2014 af, terwijl eergisteren ook gewoon een dag als deze was. Het indelen van de tijd zorgt voor het comfort van herhaling – alsof je meerdere levens in één propt. Herhaling vormt een vuist tegen sterfelijkheid.

Misschien is het daarom ook zo moeilijk om met één iemand te blijven: die persoon vormt dan een constante die alle overgangen aan elkaar last.

Van mij hoeft het niet (één ex is geen ex), maar als we langdurige relaties willen behouden, is het misschien vruchtbaar om onze levens aparter in te richten.

De Mosuo in China hanteren bijvoorbeeld een bezoekhuwelijk. Vrouw en man (het is wel behoorlijk hetero-geörienteerd) leven gescheiden. Ze geloven dat je de dynamiek van het gezin niet moet mengen met de dynamiek van de liefde. Beide partijen zijn financieel onafhankelijk en voor praktische zaken ben je vooral verbonden met directe familie: zussen en broers. Het huwelijk is gebaseerd op romantiek. Het huiselijke blijft van de liefde gescheiden.

’s Avonds heeft de vrouw haar eigen ‘bloemenkamer’. Als ze zin heeft om de man te ontvangen, zet ze een luik open. Dat is zijn cue. Dan komt hij op. ’s Ochtends vertrekt hij weer naar zijn eigen huis.

Zo is het altijd oud en nieuw.