Australië werd groot met wijn mengen

Australië is dankzij wijnproducenten als Jacob’s Creek uitgegroeid tot een geduchte concurrent van Europese wijnlanden als Frankrijk, Italië en Spanje. Het onlangs gesloten handelsverdrag met China biedt Australische wijnmakers uitzicht op verdere groei.

Chinese werknemers van Pernod Ricard bezoeken een wijngaard van Jacob’s Creek in het zuiden van Australië. Het Franse Pernod Ricard is de eigenaar van Jacob’s Creek en distribueert de wijnen ook in China.
Chinese werknemers van Pernod Ricard bezoeken een wijngaard van Jacob’s Creek in het zuiden van Australië. Het Franse Pernod Ricard is de eigenaar van Jacob’s Creek en distribueert de wijnen ook in China. Foto’s AFP, bloomberg

Eigenlijk wil de wijnmaker van de Australische wijnproducent Jacob’s Creek er niet over praten. Maar hij kan het niet laten. En glundert er ondeugend bij.

Bernard Hickin werkt sinds 1976 bij Jacob’s Creek. Hij werkte mee aan de expansie van het bedrijf tot de grootste wijnproducent van Australië, een van de grootste wijnmerken ter wereld zelfs, die tegenwoordig ook goed vertegenwoordigd is in Nederlandse supermarkten. Samen met de andere Australische wijnhuizen zette Jacob’s Creek de internationale wijnmarkt op zijn kop.

In een tijdsbestek van dertig jaar groeide Australië uit tot de vierde wijnexporteur ter wereld. Alleen de Franse, Spaanse en Italiaanse wijnindustrieën boeken hogere omzetten met de verkoop van wijn in het buitenland. Qua geproduceerd volume is Australië het op vijf na grootste wijnland wereld.

Het verhaal van Jacob’s Creek is het verhaal van de opmars van de Australische wijnproducenten op de wereldmarkt. Dat gebeurde met nogal onorthodoxe methoden. De Aussies voelden zich niet gebonden aan de conventies en regels uit de oude wereld.

Hickin en zijn collega’s gooiden druiven uit alle hoeken van het continent bij elkaar. Ze mengden honderdduizenden liters wijn uit verschillende gebieden, totdat ze tevreden waren over de smaak. Ze lieten hun supermarktwijn niet in eikenhouten vaten rijpen, maar schoven eikenhouten planken in enorme roestvrijstalen tanks.

Hickin doet het voor als hij erover vertelt. Hij houdt een denkbeeldige plank met twee handen boven zijn hoofd en geeft hem daarna een zet naar beneden. „Het heeft hetzelfde effect. En het is 90 procent goedkoper.”

In Frankrijk werd minachtend gesproken over „de barbaren”. Ondertussen laadden de babyboomers in Groot-Brittannië, Noord-Amerika en Noordwest-Europa hun supermarktkarretjes vol. Met goedkope, toegankelijke wijn met een consistente smaak. In het Verenigd Koninkrijk wordt tegenwoordig meer Australische dan Franse wijn verkocht.

Maar Bernard Hickin wil eigenlijk vertellen over wat hij de „premiumisering” van Jacob’s Creek noemt. Hij gebruikt het woord in elke derde zin. Hij wil het hebben over wijnen waar mensen meer voor willen betalen. Wijnen met een verhaal. Over een in oude whiskeyvaten afgerijpte shiraz. Over een biologisch-dynamische wijngaard, waar de druiven groeien met behulp van „astrale krachten” en met mest gevulde ingegraven koehoorns. De stand van de maan bepaalt wanneer er wordt geoogst. „Het klinkt een beetje zweverig. Maar de diversiteit van het bodemleven in die wijngaard verraste mij”, zegt Hickin.

De omschakeling van Jacob’s Creek past volgens Brett McKinnon, directeur internationale activiteiten, bij „het volwassen worden van het merk”. Het feit dat prijsbewuste supermarktshoppers niet erg merktrouw zijn, speelt ook mee, beaamt hij. McKinnon geeft ook toe dat het wel erg moeilijk concurreren is met wijnproducenten uit Chili en Zuid-Afrika. Die hebben alle trucs van de Australiërs afgekeken en kunnen tegen nog lagere kosten produceren.

Een deel van de wijngaarden van Jacob’s Creek ligt in de Barossa Valley, op goed een uur rijden van Adelaide in Zuid-Australië. Het glooiende groene heuvelland staat vol met rijen druivenstokken. De vallei is het centrum van de Australische wijnindustrie en het grootste wijnexportgebied van het land.

De Barossa Valley is een populaire toeristische bestemming. In de vallei zijn elke dag tientallen wijnkelders te bezoeken. Jacob’s Creek heeft tussen de wijngaarden in het gehucht Rowland Flat een groot bezoekerscentrum neergezet. Deze maandagochtend draait om half elf ’s ochtends de eerste touringcar de oprijlaan op. De tweede bus volgt vijf minuten later. Een uur later stapt het merendeel van de toeristen – na een wandeling door een wijngaard en een proefsessie – met flessen en dozen wijn onder de arm weer de bus in. In de hal staat dan al de volgende groep klaar.

Chinese belangstelling

In het bezoekerscentrum staan houten druivenpersen tentoongesteld, en oude houten wijnvaten. Het proeflokaal heeft een grote glazen pui en kijkt uit over idyllisch landschap, met druivenstokken tot aan de horizon. De bezoekers zien niets van de roestvrijstalen vaten, waarin veel wijn fermenteert. Maar ook in Frankrijk worden de tanks meestal goed verborgen.

Vorig jaar trok het bezoekerscentrum zo’n 170.000 belangstellenden, vertelt directeur McKinnon. Hij merkte de afgelopen jaren dat steeds meer bezoekers uit China komen. „Vorig jaar waren er al 10.000 Chinese toeristen.”

China is de afgelopen vijf jaar uitgegroeid tot de grootste markt voor rode wijn ter wereld. Voor de Australische wijnindustrie is China de belangrijkste groeimarkt. De exporten van Australische wijnhuizen naar China bedroegen in 2013 zo’n 213 miljoen Australische dollar (145 miljoen euro). Australische wijnen hebben in China een marktaandeel van 17 procent. Alleen Franse wijnen hebben een groter marktaandeel, van 40 procent. Qua volume is Jacob’s Creek het op een na grootste buitenlandse wijnmerk in China.

Het moederbedrijf van Jacob’s Creek, het Franse drankenhuis Pernod-Ricard, verwacht de komende jaren een grote groei in China. Het concern denkt dat de Chinese wijnimport tussen 2016 en 2020 zal verdubbelen. De Australische wijnindustrie lijkt een goede positie te hebben om van die groei te profiteren, mede doordat Australië en China afgelopen najaar een omvangrijk vrijhandelsverdrag sloten. Daarin is onder meer afgesproken dat de Chinese importtarieven op Australische wijn – die nu nog zo’n 15 tot 20 procent bedragen – in de komende vier jaar zullen worden afgeschaft.

Toch doet de Chinese markt het op dit moment minder goed. De wijnverkoop in het land is fors gedaald, nadat de Chinese regering bekendmaakte geschenken aan en uitbundige banketten voor ambtenaren niet meer te zullen tolereren. De Chinese corruptieaanpak zorgde vorig jaar voor een daling van de omzet van Jacob’s Creek, blijkt ook uit de jaarcijfers over de periode van juli 2013 tot juli 2014 van Pernod-Ricard. Door de gedaalde verkoop in China nam het totale verkochte volume van Jacob’s Creek af met 6 procent tot 55,8 miljoen liter. Ook de omzet daalde met 6 procent. Pernod-Ricard maakt geen verdere cijfers bekend.

De grootste bedreiging voor de Australische wijnsector is echter klimaatverandering, zegt ook wijnmaker Bernard Hickin. „We zien dat elk jaar warmer wordt. Wij hebben de data.” Vrijwel alle wijngaarden in de Barossa Valley hebben druppelirrigatie-systemen geïnstalleerd. Dat komt de opbrengst ten goede en tijdens extreem hete zomers – en die zijn er steeds meer – is het geven van water noodzakelijk om de planten in leven te houden. Het probleem is dat water schaars is in Zuid-Australië. In de belangrijke en beschermde Murray-rivier daalt het waterpeil al jaren, en dat is mede een gevolg van irrigatie in de grote agrarische sector.

Hickin vertelt dat hij de afgelopen jaren regelmatig naar Spanje, Portugal en Italië is gereisd, om te zoeken naar druivenrassen die beter bestand zijn tegen hogere temperaturen en langere droogteperiodes. Hij haalt maar weer een fles tevoorschijn. „Dit is onze nieuwe sangiovese, een druivenras dat oorspronkelijk uit Zuid-Italië komt.” Hickin weegt de fles in zijn hand en houdt haar tegen het licht. „In Australië kunnen wij voortdurend vernieuwen”, zegt hij dan.