Onontkoombaar in 2014: Frozen

Het muziek- én filmsucces van 2014 was Disney’s animatiefilm ‘Frozen’, die al het hele jaar wereldwijd volle zalen trekt. Wat is het geheim van deze prinsessenmusical?

Oké, strikt genomen is hij al uit 2013 (op de valreep). Maar geen enkele kunstuiting was in 2014 zo onontkoombaar als Disney’s animatiefilm Frozen. In de speelgoedzaak, op internet, schoolplein en kinderfeest, maar ook in kinderloze huiskamers (echt).

Met een opbrengst van 1,2 miljard dollar wereldwijd (and counting) is Frozen de succesvolste animatiefilm ooit, en staat hij op nummer vijf in de toptien van succesvolste films allertijden. Frozen-speelgoed verdrong in de Verenigde Staten dit jaar met Kerst Barbie van de eerste plaats. Het meest verkochte album in 2014? De Frozen-soundtrack.

Voor wie het heeft gemist (zou het?) het verhaal in het kort: prinses Elsa van Arendelle bezit ijzige toverkrachten waar ze zelf bang voor is. Op de dag van haar kroning worden die onbedoeld openbaar, en Elsa vlucht, maar bevriest daarbij per ongeluk het land. Haar zusje Anna trekt er vervolgens op uit om haar te zoeken en het land te redden. Al doende stijgen de meisjes boven zichzelf uit: Elsa gaat van grillige puber naar evenwichtige jonge vrouw, Anna van kinderlijke dromer naar dappere adolescent. Dat maakt het charmante sprookje ook een knappe metafoor voor puberteit en persoonlijke groei, en een hartverwarmende ode aan zusterliefde.

In YouTube-filmpjes wordt de kwaliteit en structuur van Frozen vergeleken met The Lion King (1994), het laatste grote succes van Disney – artistiek en commercieel – vóór twee decennia middelmaat.

De film bracht de kwakkelende Disney Studio’s terug aan de top. Elsa, die haar geluk niet vindt bij een man, maar in zelfacceptatie, werd onlangs door Time Magazine tot het meest invloedrijke fictieve personage van 2014 uitgeroepen. En deze krant was óók enthousiast.

Daarom, vandaag, voor uw én ons plezier: 10 redenen waarom Frozen briljant is.

De feilbare held(in). Zag u Doornroosje wel eens struikelen of gapen? Slechte adem of een ‘bad hair day’ – ongekend voor de klassieke Disney-prinses. Zelfs Assepoester ondergaat haar lot goedgehumeurd. Zo niet Anna. Naast sympathiek is zij naïef, onhandig, drammerig en slechtgemanierd, en onuitstaanbaar in haar kinderlijke liefdesfantasietjes. Trouwens, Elsa kan er ook wat van. Bloedmooi, vooruit, maar ook een binnenvetter, narcist en pessimist, en ondanks al die coole superkrachten toch vooral een lastige puber.

De kinderen. Na de babyleeuwtjes uit The Lion King en Boo uit Pixars Monsters Inc. zijn de kleine Anna en Elsa, kirrend en spelend in de sneeuw, mogelijk de schattigste tekenfilmkinderen ooit.

De genremix. Sprookje of superheldenepos? Coming-of-ageverhaal, avonturenfilm of romantische comedy? Frozen is het allemaal. Met zo’n rijk palet aan genres moet je wel een heel, héél breed publiek kunnen bereiken.

Frozen kent geen echte schurk. Maar – en dat is veel interessanter – het kwaad komt van binnenuit. Angst en schaamte zijn de boosdoeners waarmee hier (met groot succes!) wordt afgerekend.

Sneeuwman Olaf. Vooral dankzij de stem van Josh Gad is dit ironische sneeuwpopje een van de leukste Disney-sidekicks ooit. Zijn zelfdestructieve aard geeft hem een tragisch kantje: wat moet er worden van een sneeuwpop die van zon en zomer houdt?

De liedjes. Of je ze nu goed vindt of niet, ze gaan nooit meer uit je hoofd. Nooit. Variant op Let It Go in de ‘honest trailer’ op YouTube: ‘Get it out, get it out! Get this song out of my head! Get it out, get it out, I’ll sing anything else instead!’

Het magische emancipatiemoment! In luttele seconden verandert Elsa van een getroebleerde, timide prinses in een extravagante ijskoningin, gehuld in een sexy fonkelende avondjurk. Welke vrouw droomt er niet soms stiekem van zo’n transformatie? Niet voor niets is er sinds kort ook een op Elsa geïnspireerde trouwjurk te koop.

Maar iedereen weet: om twaalf uur wordt die koets weer een pompoen. Het is prettig nuchter dat Elsa’s problemen na haar transformatie niet voorbij zijn. Integendeel. Net als iedere puber die zijn of haar kracht leert kennen en omarmen, moet ze nu nog leren die te beheersen. Voor die vaardigheid is vertrouwen nodig, en de liefde van haar naasten. Niks simpel toverrecept dus, maar noeste dagelijkse arbeid.

De moraal (1). Je mag jezelf zijn, en dat is heus oké, ook al is het misschien een beetje anders. Elsa’s emancipatiesong Let It Go is het lijflied voor iedereen die zich in zijn jeugd onzeker en geremd heeft gevoeld (dat wil zeggen: iedereen).

De moraal (2). Hou van je zus! (of broer) Die liefde gaat ver, vér boven dat ouderwetse gedweep met knappe prinsen.

Voor wie de film nog niet heeft gezien (echt?): pas op, spoiler! Anna verkeert in levensgevaar door de teugelloze toverkunst van haar zus. Alleen een daad van ware liefde kan haar redden. Dus op naar prins Hans voor een liefdeskus! Maar dan volgt een driedubbele verrassing. Anna vindt de ware liefde niet bij Hans, en ook niet bij runner-up Kristoff. De bedoelde daad is een daad van Anna zelf: zij offert zich op om het leven van Elsa te redden.

In de Disneyhistorie is dat een revolutie; niet de romantische liefde zegeviert, maar die tussen twee zusjes. Passief werd actief: in plaats van honderd jaar liggen wachten tot een man haar eens kust, neemt nu de heldin het initiatief, en redt zo het koninkrijk, haar zus en zichzelf. En met hen redde Frozen de toekomst van Disney. Eind goed, al goed.