Column

Wat zou U doen als U VVD-minister was?

Op de markt hoorde ik een bekende stem achter me. „Hé, jij bent toch van de krant?” Jos de koopman. Hij wachtte niet op een antwoord. Wat ik nu weer lees, voegde hij me toe. Eerst verlagen ze de inkomens van de top van ziekenhuizen en die woningcorporatiebazen, maar vervolgens weigeren een paar ministers dat uit te voeren. De hoge heren maken er een zooitje van. Ze ontlopen de wet die ze zelf wilden hebben ingediend. Moet ik eens proberen. Oplichting op klaarlichte dag, noem ik dat. Moet ik dan als burger zelf naar het politiebureau om aangifte te doen? Of krijg ik daar last mee? Schrijf dáár eens een stukkie over.

Hij heeft gelijk. Het volgende rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau over ongelijkheid en de kloof tussen de elite en de gewone burger hoeft niet meer geschreven te worden. Het gebeurt gewoon terwijl je staat te kijken. De vanzelfsprekende hoge salarissen op kosten van belasting- en premiebetalers en excessen bij woningcorporaties zijn gif in het publieke debat. Het kabinet levert zelf een bizarre bijdrage doordat twee VVD-ministers de verlaging van beloningen van de Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen (WNT) in 2015 niet toepassen.

De maximale beloning (inclusief pensioenlasten) moet omlaag, van 230.474 euro naar 178.000. Maar het systeem van de beloningswet is zo complex en de tijd zo kort, dat de wet in de gezondheidszorg en bij woningcorporaties niet wordt ingevoerd. In 2013 vielen in de zorg 3.663 mensen onder de wet, bij woningcorporaties 148.

Stel dat de topman van een grote onderneming voor een overname instemming van aandeelhouders vraagt en er nogal wat aarzelingen zijn. Toch zegt men ja. Maar vervolgens zegt de directeur marketing: die overname, doe ik niks mee. En de directeur technologie: nee, ik heb er niks aan. Dan mogen aandeelhouders zich met recht misleid voelen. Dat moet de topman toch al geweten hebben toen hij het fiat van beleggers vroeg. Je mag, om terug te komen op de WNT, verwachten dat ministers tijdens hun wekelijkse vergaderingen ook over praktische zaken praten en niet zitten te miezemauzen over strategie.

De ene minister past de wet straks wel toe, de ander niet. Resultaat: rechtsongelijkheid. In het onderwijs en bij de overheid dalen de beloningen wel. Zal topkader vanwege het geld massaal kiezen voor zorg en corporaties?

De toch al ingewikkelde uitvoering van de wet normering topinkomens wordt nog complexer. Drie cijfers. De WNT bestaat nog maar één vol jaar (2013). De wet is van toepassing op ruim 5.100 organisaties. Het gaat om de beloning van 31.000 functionarissen. De getallen staan in het overzicht dat minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) twee weken geleden aan de Tweede Kamer stuurde.

De rapportage ging naar de Kamer op een manier en op tijdstip die suggereren: we willen ’t klein houden. Aan het eind van vrijdagmiddag. Met een persbericht over goede voortgang. En een verslag van maar liefst 246 pagina’s. De aandacht was dan ook gering.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat de rapportages van al die organisaties moet verwerken, controleren en uitleggen, worstelde met een „aantal complexe uitvoeringsproblemen”, schreef Plasterk in het overzicht. De complexiteit werd aangepakt met, ja het staat er echt, „de Aanpassingswet WNT, de reparatiewet WNT en de introductie van een normenkader”.

De maakbare samenleving bestaat en deze wet bewijs het. Als VVD-minister zou ik denken: mag ’t een onsje minder.