Vergeet de economie, zorg is onze nieuwe zorg

Het is een goudmijntje voor politici die weer op campagne moeten: een peiling over de zorgen van Nederland. We gaan de komende tijd dus veel horen over zorg, integratie en ‘samenleven’.

Zorg, integratie en ‘samenleven’ zijn de grote thema’s waarover we ons nu zorgen maken. Dus daar gaat de politiek op inspelen. Foto ANP

Weinig economie, veel zorg en integratie. Dat is het politieke ‘weerbericht’ voor de komende maanden. Het is campagnetijd, want in maart moeten er Provinciale Staten worden gekozen en daarna een nieuwe Eerste Kamer – en die is cruciaal voor het kabinet. Politici zullen het debat de komende maanden dan ook laten gaan over de zaken waar de kiezer zich het meeste zorgen over maakt. En om dat te weten te komen letten de campagnestrategen op een goudmijntje: het Continu Onderzoek Burgerperspectieven van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Sinds 2008 worden voor dit onderzoek iedere kwartaal 1.000 Nederlanders ondervraagd.

In de editie die vandaag wordt gepubliceerd wordt teruggekeken op het afgelopen jaar. Het meest belangwekkende nieuws: de economie maakt niet langer deel uit van wat het SCP het ‘nationaal probleembesef’ noemt. In het kielzog daarvan is ook het vertrouwen in kabinet en parlement gestegen, tekent het SCP op.

De sluimerende zorgen zijn terug

Dit is materiaal dat premier en VVD-leider Rutte en PvdA-voorman Samsom goed kunnen gebruiken: zo kunnen zij claimen dat het kabinetsbeleid zijn vruchten begint af te werpen. Kijk maar naar de economie.

Maar het afnemen van zorgen over de economie leidt ook tot verschuiving van de aandacht, legt SCP-onderzoekster Josje den Ridder uit: „Doordat deze zorgen nu minder zijn, komen sluimerende zorgen over immigratie, integratie en de gezondheidszorg weer boven.”

Die onzekerheid gaat vooral over de decentralisaties van zorgtaken. Wie de kiezer de komende maanden wil raken moet dus beginnen over de zorg. SP, PVV en CDA kunnen daar harder campagne op voeren dan de coalitiepartijen VVD en PvdA, die de hervormingen zelf doorvoerden.

Ook de zorgen over integratie en immigratie nemen toe. Eenderde van de ondervraagden in het onderzoek van het SCP ziet deze thema’s als ‘maatschappelijk probleem’, terwijl dat een jaar eerder nog gold voor 17 procent. Het gaat zowel om mensen die zich zorgen maken over het in hun ogen te soepele asielbeleid van Nederland, als mensen die vinden dat asielzoekers niet goed worden opgevangen.

Die sociaal-culturele agenda is de afgelopen tijd al meer op de voorgrond gekomen in de politiek. De PvdA-leider in het kabinet, vicepremier en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher, praat tegenwoordig meer over integratie dan over zijn banenplannen. Hij zocht in de Kamer de confrontatie met PVV-leider Geert Wilders, die, met zijn partijgenoten, de verbale aanvallen op moslims weer heeft opgevoerd. CDA-leider Sybrand Buma kwam intussen met voorstellen over de ‘kwaliteit van het samenleven’.

Steun voor terrorismebestrijding

Voor de VVD lijkt veiligheid het meest aantrekkelijke thema, met minister van Veiligheid en Justie Ivo Opstelten voorop. De steun voor de aanpak van terrorisme groeit, blijkt uit het SCP-rapport. De ondervraagden laten zich, volgens Den Ridder, sterk beïnvloeden door actuele kwesties die sterk vertegenwoordigd zijn in de media. Dat verklaart bijvoorbeeld dat nooit eerder zo veel mensen (45 procent) wilden dat de Nederlandse regering meer geld uittrekt voor terrorismebestrijding. Twee jaar geleden gold dit nog voor eenderde van de ondervraagden. De onderzoekers schrijven: „De toegenomen steun lijkt verband te houden met de IS en de toegenomen onrust in de wereld.”

Voor D66 en GroenLinks biedt het onderzoek nog een pikant gegeven: bij hun aanhang is het minste steun voor méér vrijheid van meningsuiting – en bij die van de PVV het meest.