Studenten hopen op revolte in senaat

Het nieuwe leenstelsel voor studenten komt binnenkort in de Eerste Kamer. Studenten hopen dat de wet daar strandt.

Het verzet van drie PvdA-senatoren tegen de beperking van de vrije artsenkeuze werd niet alleen in zorg met gejuich ontvangen. Ook studenten waren blij, twee weken geleden. En vorige week waren ze weer blij: toen de voltallige VVD-fractie in de senaat de Wet normering topinkomens verwierp – tegen het regeerakkoord in.

Dit gedrag hopen de studenten begin 2015 opnieuw te zien, als de Eerste Kamer stemt over het leenstelsel voor het hoger onderwijs, dat de huidige basisbeurs moet vervangen.

Vijf jongerenorganisaties, waaronder studentenbond LSVb, scholierencomité LAKS en vakbond FNV Jong, roepen senatoren vandaag in een advertentie in De Telegraaf op om tegen te stemmen. „Om de maatschappelijke druk te verhogen”, verklaart FNV Jong-bestuurslid Marjelle Boorsma. Na een paar gesprekken met senatoren zegt ze goede hoop te hebben dat ook deze wet het moeilijk zal krijgen in de senaat. „We zouden deze advertentie niet plaatsen als we die aanwijzingen niet hadden.”

Half november stemde de Tweede Kamer in met het leenstelsel. Daarmee zou de basisbeurs per 1 september 2015 verdwijnen. Studenten moeten voortaan lenen om hun studie en levensonderhoud te bekostigen. De aanvullende beurs voor studenten uit minder draagkrachtige gezinnen blijft. Het grootste deel van de te besparen 900 miljoen euro wordt geïnvesteerd in het hoger onderwijs.

Coalitiepartijen VVD en PvdA sloten een akkoord met D66 en GroenLinks om een meerderheid in de Eerste Kamer te halen. Een jaar eerder was het minister Jet Bussemaker (Onderwijs, PvdA) niet gelukt om hen zonder zo’n akkoord aan haar zijde te krijgen. De partijen waren in principe voorstander van een leenstelsel, maar hadden nog specifieke bezwaren.

Nu komt Bussemaker tegemoet aan D66 door personeel en studenten instemmingsrecht op de begroting van hun onderwijsinstelling te geven. GroenLinks wordt tevreden gesteld met het behoud van de ov-studentenkaart, soepeler aflossingsregels en een hogere aanvullende studiebeurs.

Maar deze deal is met de Tweede Kamerfracties gemaakt, benadrukt LSVb-voorzitter Tom Hoven. „Nu zie je dat ze daar in de Eerste Kamer toch minder boodschap aan hebben.” Boorsma van FNV Jong zegt dat ze zelfs concrete twijfels heeft gehoord bij partijen die worden geacht voor te stemmen. „We hebben een paar keer daadwerkelijk van Kamerleden gehoord dat ze overwegen tegen te stemmen. Voornamelijk bij de PvdA en GroenLinks speelt dat.” Jongerenorganisaties hopen op minstens drie tegenstemmen – dan is de meerderheid weg.

Toch is het leenstelsel niet zomaar te vergelijken met de beperking van de vrije artsenkeuze. Die laatste wet was onderdeel van een breder zorgakkoord. In dit geval hebben de vier partijen een compromis gevonden voor deze ene wet. Bovendien hadden VVD, PvdA, D66 en GroenLinks het leenstelsel in 2012 allemaal in hun verkiezingsprogramma staan.

De PvdA-fractie heeft minister Bussemaker al wel kritische schriftelijke vragen gesteld, maar haar antwoorden zijn nog niet besproken in de fractie. De senatoren hebben dus nog niet besloten wat ze gaan stemmen.

GroenLinks-senator Ruard Ganzevoort verwacht geen grote problemen. Hij heeft zelf nog wel een paar kritische vragen, maar in principe is hij voorstander. Als het aan hem ligt komt er een leenstelsel. „Mijn intentie is een positieve.”