Een reizende mini-Gijsbrecht

„Vanaf het moment dat de Gijsbrecht-traditie ophield, ben ik solo mijn eigen traditie begonnen”, zegt de 86-jarige acteur, decor- en kostuumontwerper Herman van Elteren.

Ondertussen bracht hij al meer dan 600 keer het toneelstuk in zijn eentje met een ingenieus, prachtig beschilderd uitvouwbaar theaterdecor. Hij noemt dat zijn ‘Gijsbrecht-boek’. In tien scènes vertelt en acteert hij de hele tragedie, inclusief de reien. Op ingenieuze wijze kunnen de personages bewegen en laat hij aan het slot engel Rafaël vliegen boven de vluchtende heer Gijsbrecht, zijn vrouw Badeloch en hun kinderen.

Veelvuldig voerde Van Elteren Vondel op in de Lutherse Kerk en het Waterlandsmuseum de Speeltoren, beide in zijn woonplaats Monnickendam. „Het begon ooit in de fietsenkelder van de Amsterdamse Stadsschouwburg”, zegt Van Elteren. „Maar ik ben opgeklommen naar de foyer. Sindsdien breng ik de Gijsbrecht met mijn reizend theater overal waar mensen me vragen. Als je de verzen modern en zonder retoriek uitspreekt, dan zijn ze voor iedereen begrijpelijk.”

Zijn eerste Gijsbrecht zag hij in de jaren veertig, met Albert van Dalsum in de titelrol. „Zijn alexandrijnen donderden door de schouwburg. Ik was diep onder de indruk. Bij het Publiekstheater trad ik op in uiteenlopende rollen, ook deed ik de reien van Edelingen en Burgzaten. In 2010 was ik de Engel bij de voorstelling van de Warme Winkel in het Concertgebouw.”

Van Elteren betreurt het dat hij dit jaar nog niet is gevraagd voor een opvoering: „Dat betekent dat er naar mijn weten dit jaar nergens een Gijsbrecht is te zien, en dat is een groot gemis.” (KF)