Nog twee dagen chippen, dan is het voorbij

Foto ANP

Eigenlijk is de chipknip een beetje de Lada onder de betaalsystemen. Vanaf het begin was hij, in de ogen van velen, mislukt. Verfoeid ook, omdat hij gebruiksonvriendelijk zou zijn. Hoe vaak stonden gebruikers niet te mopperen bij de parkeerautomaat, als hun tegoed weer eens op was maar er geen oplader te bekennen viel?

Tegelijkertijd had vrijwel iedereen er een – ook omdat ze geen andere keus hadden, net als met de Lada. 12 miljoen Nederlanders bezaten eind 2014 een chipknip. Het verschil is dat de chipknip allicht geen gewild verzamelobject voor liefhebbers wordt. In tegenstelling tot de Lada voor de chipknip weinig nostalgische gevoelens.

De Rabobank maakt de eerste pinpassen met chipknip, 1996. Foto ANP

Einde van een tijdperk

Donderdag komt het tijdperk van de chipknip voorgoed ten einde. Currence, het betaaltechnologiebedrijf achter de elektronische portemonnee trekt op 1 januari de stekker eruit. Klanten kunnen vanaf dan nergens meer met hun chipknip terecht.

Gebruikt werd de chipknip overigens al nauwelijks meer. In het derde kwartaal van 2014, de laatste cijfers, werd nog maar 15 miljoen keer betaald met de chipknip. Per Nederlander is dat zeg maar eens per drie maanden.

Fabrikant Currence noemt dat afnemende gebruik dan ook als een van de belangrijkste oorzaken van het stoppen met de chipknip. Maar in feite is de chipknip nooit echt veelvuldig gebruikt. Consumenten gebruikten de chipknip op zijn hoogtepunt, tussen 2008 en 2010, zo’n 177 miljoen keer per jaar, wat neerkomt op een gemiddelde van iets meer dan tien keer per jaar per gebruiker:

In wezen is de chipknip ingehaald door het betaalmiddel waarmee hij bij zijn introductie de strijd juist aanbond: de pinpas. Toen de chipknip werd ingevoerd, was pinnen voor kleine bedragen nog relatief duur. Inmiddels liggen de kosten van pinnen fors lager dan die van chippen. Niet voor niets staat bij kassa’s tegenwoordig overal: “Klein bedrag, pinnen mag.”

Zelfs het afschaffen van de chipknip verloopt rommelig. Op de website klachtenkompas.nl van de Consumentenbond klagen mensen dat zij de tegoeden op hun chipknip niet kunnen terugstorten, omdat de apparaten daarvoor bij de bank zijn afgesloten. Banken hebben beloofd de resterende tegoeden na 1 januari automatisch terug te storten, maar zij waarschuwen ook dat dit niet altijd zal lukken. Omdat er bijvoorbeeld geen tegenrekening bekend is van de klant, of omdat zij de tegoeden niet kunnen aflezen.

Het ging al snel mis

Het begon met de chipknip allemaal bijna twintig jaar geleden in Arnhem. Eind 1995 werd daar begonnen met de landelijke invoering. Het was een initiatief van de gezamenlijke banken, die wel brood zagen in een betaalmiddel dat het (kostbare) gesleep met contant geld kon helpen voorkomen.

Van Kooten en De Bie stapten in 1997 al over op de Chipknip, je kon er alleen nergens mee betalen: 

Toen was het sentiment nog dat de chipknip een succes zou worden, hét betaalmiddel voor kleine bedragen van de toekomst. Er was zelfs concurrentie. Op een aantal plaatsen elders experimenteerden de inkooporganisatie voor supermarkten Superunie samen met een aantal winkelketens, waaronder de Hema en Free Record Shop, met hun eigen chipkaart, de Primeurkaart. Dat deden zij overigens mede omdat ze vonden dat de banken traag waren met het invoeren van de chipknip. Én omdat ze bijzonder geïnteresseerd waren in betaalgegevens van hun klanten, die tevens op hun kaart konden worden opgeslagen.

Maar eigenlijk vrijwel meteen daarna ging het al mis. De Postbank besloot om zich terug te trekken uit de groep banken die de chipknip op de markt gebracht had en besloot, samen met PTT Telecom, zijn eigen chipkaart in te voeren, de Chipper. Dat leidde tot verwarring. Want met welke pas kon de consument nou waar terecht?

Rammelproduct

Eigenlijk is het daarna nooit meer goed gekomen. Het gebruik van de chipknip groeide weliswaar vanaf 2001, vooral doordat de banken een deal hadden gesloten met uitbaters van parkeerplaatsen, zodat consumenten alleen nog maar kon betalen met de chipknip bij parkeerautomaten. Maar de ontevredenheid bleef.

In essentie kwam dat omdat de chipknip vooral was bedacht voor het gemak van de bedenkers: de banken en de winkelier en niet de klant. Het is veelzeggend dat de chipknip op het laatst alleen nog gebruikt werd voor snoep- en koffieautomaten, bedrijfskantines en parkeerplaatsen.

Eigenlijk is het een wonder dat de chipknip het nog zo lang heeft volgehouden. Maar dat was dus waarschijnlijk vooral te danken aan banken en winkeliers. De klant zal de chipknip waarschijnlijk snel vergeten zijn, als hij dat niet al was. Een iconisch rammelproduct zal het niet worden.