Kiezer raken? Begin over de zorg

Kiezers zien de economie weer zitten; hun zorgen gaan nu vooral over integratie en zorg. Dat zie je terug in het politieke debat.

Weinig economie, veel zorg en integratie. Dat is het politieke ‘weerbericht’ voor de komende maanden. Het is campagnetijd, want in maart moeten er Provinciale Staten worden gekozen en daarna een nieuwe Eerste Kamer – cruciaal voor dit kabinet. Politici zullen het debat de komende maanden laten gaan over de zaken waar de kiezer zich het meeste zorgen over maakt. En om dat te weten te komen, beschikken ze over een goudmijn: het Continu Onderzoek Burgerperspectieven van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Sinds 2008 worden hiervoor elk kwartaal 1.000 Nederlanders ondervraagd.

In de editie die vandaag verschijnt wordt teruggekeken op het afgelopen jaar. Het meest belangwekkende nieuws: de economie maakt niet langer deel uit van wat het SCP het ‘nationaal probleembesef’ noemt. Na jaren crisisgevoel hebben de Nederlanders er weer vertrouwen in. Zeventig procent van de deelnemers aan het onderzoek geeft de economie nu een „voldoende.” Dat gold vorig jaar voor 31 procent. In het kielzog daarvan is ook het vertrouwen in kabinet en parlement gestegen.

Dit is materiaal dat premier en VVD-leider Rutte en PvdA-leider Samsom goed kunnen gebruiken: hiermee kunnen zij claimen dat het kabinetsbeleid vruchten begint af te werpen.

Maar het afnemen van zorgen over de economie leidt ook tot verschuiving van de aandacht, legt SCP-onderzoekster Josje den Ridder uit: „Doordat deze zorgen nu minder zijn, komen sluimerende zorgen over immigratie, integratie en de gezondheidszorg weer boven.”

Vooral over de toekomst van de gezondheidszorg zijn mensen onzeker. Per 1 januari nemen gemeenten veel taken over van de rijksoverheid, zoals thuiszorg en jeugdzorg. De voordelen – zorg dichter bij huis – wegen wat de helft van de ondervraagden betreft minder zwaar dan de nadelen – over verleende zorg en lagere budgetten. Slechts dertien procent ziet meer voor- dan nadelen.

Wie de kiezer wil raken moet dus beginnen over de zorg. Oppositiepartijen SP, PVV en CDA kunnen daar campagne op voeren. Andere gevoelige thema’s zijn ‘buitenlanders’, integratie en het asielbeleid. En in het algemeen: de kwaliteit van samen leven. Met de zorg is dat de top-drie van het ‘nationaal probleembesef’, volgens het SCP.

Een derde van de ondervraagden ziet integratie en immigratie als ‘maatschappelijk probleem’, terwijl dat een jaar eerder gold voor 17 procent. Sommigen vinden het asielbeleid te soepel, anderen de opvang van asielzoekers niet goed.

Die sociaal-culturele agenda is al terug in de politiek. De PvdA-leider in het kabinet, minister van Sociale Zaken Asscher, praat meer over integratie dan over banenplannen. Hij zocht in de Kamer de confrontatie met de PVV. Geert Wilders en zijn partijgenoten hebben hun verbale aanvallen op moslims opgevoerd. CDA-leider Sybrand Buma kwam intussen met voorstellen over de ‘kwaliteit van het samenleven’.

Voor de VVD lijkt veiligheid het meest aantrekkelijke thema. De steun voor de aanpak van terrorisme groeit, blijkt uit het SCP-rapport. De ondervraagden laten zich, volgens onderzoekster Josje den Ridder, sterk beïnvloeden door actuele kwesties uit de media. Dat verklaart bijvoorbeeld dat nooit eerder zoveel mensen wilden dat de Nederlandse regering meer geld uittrekt voor terrorismebestrijding. De onderzoekers schrijven: „De toegenomen steun lijkt verband te houden met IS en de toegenomen onrust in de wereld.”